Çocuk evleri iç mekânları üzerine bir inceleme

Dünyada, ailelerin maddi ve manevi olarak ihtiyaçlarını karşılayamadığı, belirli sebeplerle bakımını ve korumasını üstlenemediği çocukların, bakımını üstlenmek için politikalar geliştirilmiş ve kuruluşlar oluşturulmuştur. Bu kuruluşlar genel olarak yetiştirme yurdu adı altında kurulan kışla tipi kurumlardır. Türkiye, korunmaya muhtaç çocuklar için uzun bir süre kışla tipi yatılı kurumlarda bakım hizmeti sunmuştur. Yapılan literatür incelemesinde, 2000 li yılların başında kışla tipi kurumlar ile ilgili eleştiriler yapıldığı ve farklı çözümler üretilmeye başlandığı görülmüştür. Bu çözümler doğrultusunda, kışla tipi kurumlara alternatif olarak çocuk (sevgi) evleri kurulmaya başlanmıştır. Çocuk evleri, kurumlarda kalan korunmaya muhtaç çocukların daha iyi bir ortamda yetişmesi için geliştirilmiş olan bakım modelidir. Çocuk evlerinin, çocukların gelişimi açısından çok daha yeterli olduğu, yurt ya da yuva ortamlarından daha iyi olduğu düşünülmektedir. Öncelikle çocuğun bu evlerde verilen bakımdan maksimum derecede payına düşeni alması, bireysel ilişkiye daha kolay girebilmesi ve bir grup üyesi olmaktan ziyade mekân aidiyeti hissi oluşturularak evin bireyi olması söz konusudur. Bu durumda mekânın, çocuk gelişimi üzerindeki etkisine bakıldığında, kışla tipi yurtlarda gruplar halinde yaşamanın, çocukta mekân aidiyet duygusunu körelteceği göz önüne alınarak, çocuk evi modeli ile daha küçük ve özel mekânların çocukların gelişimini olumlu yönde etkilemesi hedeflenmiştir. Bu nokta da çocukların rahatlığı, güvenliği ve sağlıklı gelişimi için; mekân tasarımı, mekânsal özellikler, donatı elemanları özellikleri, malzeme kullanımları ve sosyal yaşam alanlarının mekânsal düzenlenmeleri göz önüne alınmalıdır. Bu bağlam da çocuk evi bakım modelinde hizmet gören çocukların, yaşadıkları mekânın yeterli düzeyde olup olmadığının görülebilmesi için çocuk evleri mekânları ile ilgili araştırmalara ihtiyaç vardır. Çocuk evlerinin iç mimari anlamda mekânsal özelliklerinin incelenmesi, korunmaya muhtaç çocuklar için mekânsal olarak beklentileri ne ölçü de karşıladığı ve çocuk evlerinin mekânsal yeterliliğinin arttırılması için neler yapılması gerektiği bu araştırmanın temel sorununu oluşturmaktadır. Araştırma konusu doğrultusunda seçilen illerde bulunan Çocuk Evleri Siteleri incelenmiş ve çocuk evlerinin mekânsal özelliklerinin mevzuata uygunluğu ile ilgili analizlerde bulunup, mekân tasarımı ve malzeme kullanımı değerlendirilmiştir. Anahtar kelimeler: Korunmaya Muhtaç Çocuk, Çocuk ve Mekân, Çocuk Evleri, Çocukta Mekân Algısı