Çocuk kitapları aracılığıyla ortaokul öğrencilerinin hayvan haklarıyla ilgili farkındalıkları üzerine bir Çocuklar için Felsefe (P4C) araştırması

Tarih boyunca felsefenin yalnızca yetişkinler için mi olduğu yoksa çocuklarla da felsefe yapmanın mümkün olup olmadığına dair tartışmalar olmuştur. Matthews Lipman'ın geliştirdiği "Çocuklar için Felsefe (P4C)" programı da çocukları felsefe yapmaya yönlendirmeyi hedeflemiştir. Bu araştırmanın amacı, çocuk kitapları aracılığıyla çocuklarla felsefe yapmanın ortaokul öğrencilerinin hayvan haklarıyla ilgili farkındalıklarını nasıl etkilediğini araştırmaktır. Bu doğrultuda araştırmada çocuk kitaplarından seçilen hayvan hakları temalı kitaplarla yapılan felsefi tartışmaların öğrencilerin düşünsel kapasitelerini ve farkındalıklarını nasıl etkilediği incelenmiştir. Araştırma nitel araştırma yöntemlerinden durum çalışmasıdır. Araştırmanın çalışma grubunu 2023-2024 eğitim öğretim yılında Nevşehir ilinde 6.sınıfta okuyan 25 ortaokul öğrencisi oluşturmaktadır. Araştırmada, amaçlı örnekleme yöntemlerinden biri olarak kolay ulaşılabilir durum örneklemesi tercih edilmiştir. Verilerin toplanması için araştırmacı tarafından ve uzman görüşü alınarak son şekli verilen yarı yapılandırılmış görüşme ve katılımcı gözlem formları hazırlanmıştır. Görüşmeler sonucunda ortaya çıkan ihtiyaçlara istinaden P4C ders planları hazırlanmıştır ve bu ders planlarında belirlenen hedeflere, materyallere ve öğretimsel senaryolara göre 4 hafta süresince 4 P4C oturumu gerçekleştirilmiştir. Bu uygulamalar sırasında araştırmacı derslerde öğrenci yanıtlarını almış ve gözlem formunu doldurmuştur. Araştırma kapsamında elde edilen verilerin analizinde içerik analizi yöntemi kullanılmıştır. Öğrencilerin tartıştığı konular, ortaya attıkları kavramlar ve sorguladıkları temalar ayrıntılı bir şekilde transkripsiyonlardan çıkarılmıştır. Araştırmanın bulguları, P4C'nin öğrencilerin hayvan hakları konusunda daha derinlemesine düşünmelerini, felsefi sorgulama becerilerini geliştirmelerini ve hayvanlara karşı daha duyarlı ve empatik olmalarını sağladığını göstermiştir. Ayrıca, P4C'nin öğrencilerin sınıf içi etkileşimlerini, katılımlarını ve motivasyonlarını artırdığı sonucuna ulaşılmıştır. Araştırma, hayvan hakları eğitimi ve P4C uygulamaları için öneriler sunmakta ve gelecekte yapılacak araştırmalar için önerilerde bulunmaktadır. Anahtar Kelimeler: Çocuklar için felsefe (P4C), çocuk kitapları, hayvan hakları, diyalog, sorgulama topluluğu.