Çocuk yoğun bakım ünitemizde izlenen hastalarda mortaliteyi etkileyen faktörlerin incelenmesi

Giriş:Çocuk yoğun bakım üniteleri (ÇYBÜ), hayati tehlikesi olan çocukların takip ve tedavi edildikleri özellikli birimlerdir. Bu birimlerin amacı; yaşamı tehdit eden hastalıkların sadece yoğun bakım koşullarında uygulanabilen tedavi ve çok yakın izlemlerini sağlamaktır. ÇYBÜ'ye kabul edilen hastaların klinik durumu çok farklı olabileceği için, yatan hastaların ve ünitelerin morbidite vemortalite yönünden karşılaştırılmaları gerekmektedir. Mortalite üzerine etkilifaktörlerin saptanması; hastaların olası prognozunu belirlemeye ve tedavi modellerini uygulamaya önemli katkılar sağlayacaktır. Gereç ve Yöntem:Çalışma; Abant Đzzet Baysal Üniversitesi, Đzzet Baysal Tıp Fakültesi Eğitim ve Araştırma Hastanesi ÇYBÜ'de yapıldı. 1 Ocak 2014 - 31 Aralık 2015 tarihleri arasında ünitemizde tedavisi yapılan hastaların medikal kayıtları mortalite-prognostik ilişkisi yönünden / retrospektif olarak değerlendirildi. Bulgular:Kız ve erkek hastalarımızın oranları birbirine yakındı (sırası ile; %46.9 ve %53.1, p>0.05). Taburcu olan hastalarımızın yaşortalaması 61 ay iken; ölen hastalarımızın yaşortalaması 78 aydır. Taburcu olan ve ölen hastalar karşılaştırıldığında yaşortalaması açısından farklılık gözlenmemiştir (p=0.178). Hastalarımızın yatışsüreleri 1-42 gün arasında değişmekteydi (ortalama yatış süresi 4.11±4.41 gün). ÇYBÜ kalışsürelerinde taburcu olanlar (ortalama yatış süresi 4.00±4.33 gün) ve ölenler olanlar (ortalama yatışsüresi 6.88±5.51 gün) arasında yüksek düzeyde anlamlı fark saptandı (p=0.005). Yapılan regresyon analizinde de mortalitede yatışsüresi faktörünün önemli olduğu ve süre uzamasının mortaliteyi arttırdığı görülmüştür (p=0.004). ÇYBÜ'deki hastaların yatışnedenleri; en fazla kazalar-zehirlenmeler (%33.7), sonra sırası ile solunum sistemi (%28.6), santral sinir sistemi (%22.6), kardiyovasküler sistem (%4.7), gastrointestinal sistem (%1.6) ve hematolojik-onkolojik hastalıklardan (%1)oluşmaktadır. Taburcu olan ve ölen hastaların kan gazı parametreleri karşılaştırıldığında istatistiksel olarak v anlamlı farklılıklar saptandı (taburcu olan pH:7.35±0.09, ölen pH:7.24±0.18, p=0.004; taburcu olan HCO3:20.76±4.83, ölen HCO3:16.41±7.37, p=0.004 ve taburcu olan laktat:2.11±1.82, ölen laktat:4.41±4.22, p=0.000). Özellikle hiperlakteminin mortalite üzerinde etkisinin çok belirgin olduğu bulundu (138.6 kat, p=0.000). Taburcu olan ve ölen hastalar; santral venöz kateter uygulanması ile eritrosit süspansiyonu, taze donmuşplazma, intravenöz ımmunglobulin ve trombosit süspansiyonu verilmesi (hematolojik-onkolojik hasta olma) açısından karşılaştırıldığında yüksek düzeyde anlamlı farklılık bulunmaktadır(p=0.000). Çalışmamızda vakaların %48.5'inin servise devredildiği, %44.8'sinin taburcu olduğu, %3.7'sinin öldüğü ve % 3'ününde sevk edildiği belirlendi. Ölümlerin %52 kardiovaskuler, %44 pulmoner ve %4 nörolojik nedenler ile olduğu saptandı. Sekonder tanılar karşılaştırıldığında sepsis (p=0.000), şok (p=0.000), çoklu organ (p=0.000) ve böbrek yetmezliği (p=0.000) gelişmesi bakımından taburcu olanlar ve ölenler arasında anlamlı farklılıklar belirlendi. Nötrofil lenfosit oranı (NLR), platelet lenfosit oranı (PLR) ve C-reaktif protein (CRP)/ ortalama trombosit hacmi (MPV) değeri ölen vakalarda yüksek saptandı (taburcu olan NLR:3.59±6.87, ölen NLR:5.87±5.72, p=0.037; taburcu olan PLR:10.58±34.99, ölen PLR:63.08±133.19, p=0.000; taburcu olan CRP/MPV:2.12±4.99, ölen PLR:7.08±12.03, p= 0.001). Sonuç:Hastalarımızın klinik ve laboratuar verileri ile birlikte uygulanan skorlama metodları (Pediatric Logistic Organ Dysfunction, Glaskow Koma Skalası, Pediatric Index of Mortality ve Pediatric Risk of Mortality) sonucunda: Yoğun bakımda yatış süresinin uzaması, şok, sepsis, çoklu organ yetmezliği, hemato-onkolojik hastalığın olması; santral venöz kateterizasyon, cerrahi işlem ve mekanik ventilasyon uygulama gerekliliği; kan ve kan ürünleri transfuzyonu uygulaması yapılan hastalarda mortalitenin yüksek olduğu görüldü (p=0.000). Bu sonuçlar, ÇYBÜ'de izlenen hastalarda mortalite ve organ yetmezliğini değerlendirmede klinik ve laboratuar verileri ile birlikte skorlama metodlarının faydalı olabileceğini gösterdi.