Çocuk yoğun bakım ünitesinde İVİG tedavisi alan hastaların klinik, demografik ve laboratuvar parametrelerinin incelenmesi

Giriş: İntravenöz immünoglobulin (İVİG) tedavisi, 1960'larda immün yetmezliklerin tedavisinde replasman amacıyla kullanılmaya başlanmış ve ilerleyen yıllarda otoimmün, inflamatuar ve enfeksiyöz hastalıkların tedavisinde immünmodülasyon amacıyla da uygulanmıştır. Tedavinin mekanizmaları; otoantikorların nötralizasyonu, B ve T hücre aktivitelerinin düzenlenmesi, Fc reseptörlerinin inhibisyonu ve kompleman sisteminin baskılanması gibi çok yönlü etkilere dayanmaktadır. Ancak, İVİG tedavisinin dozları, endikasyonları ve yan etkileri klinik özelliklere göre farklılık gösterebilmekte ve bu konuda daha fazla kanıta dayalı veriye ihtiyaç duyulmaktadır. Bu çalışma, çocuk yoğun bakım ünitesinde İVİG tedavisi alan hastaların demografik özelliklerini, klinik seyrini, laboratuvar sonuçlarını, tedaviye yanıtlarını ve yan etkilerini retrospektif olarak değerlendirmeyi hedeflemiştir. Çalışma, aynı zamanda literatürdeki bilgilerle karşılaştırma yaparak tedavi protokollerine yönelik öneriler sunmayı amaçlamaktadır. Yöntem: Çalışmaya, 01.01.2020- 31.12.2023 tarihleri arasında çocuk yoğun bakım ünitesine yatırılan ve İVİG tedavisi alan toplam 158 hasta dahil edilmiştir. Veriler hastane bilgi yönetim sistemi üzerinden retrospektif olarak toplanmıştır. Hastaların demografik özellikleri, İVİG endikasyonları, tedavi dozları, laboratuvar parametreleri, mekanik ventilasyon gereksinimi, mortalite oranları ve yan etkiler kaydedilmiştir. İVİG dozları immünreplasman ve immünmodülasyon olarak iki gruba ayrılmıştır. Laboratuvar parametreleri: CRP, prokalsitonin, BUN, kreatinin, hemoglobin, trombosit, nötrofil/lenfosit oranı (NLR) ve sistemik immün-inflamasyon indeksi (SII) gibi değerler incelenmiştir. PRISM-3 ve PELOD-2 skorları ile hastalık ciddiyeti ve mortalite riski değerlendirilmiştir. Organ disfonksiyonu, uluslararası pediatrik sepsis konsensusu kriterlerine göre sınıflandırılmıştır. Veriler SPSS 23.0 ve Jamovi 2.3.28.0 programları ile analiz edilmiştir. Tanımlayıcı istatistikler (ortalama, medyan, yüzde), bağımsız gruplar arasındaki farklar (t testi, Mann-Whitney U testi) ve kategorik değişkenler için Ki-kare testi uygulanmıştır. Anlamlılık düzeyi p<0,05 olarak belirlenmiştir. Bulgular: Çalışmaya dahil edilen 158 hastanın %57'si erkek, %43'ü kızdı. Yaş ortanca değeri 85 ay (IQR: 14.5-140.7), kilo ortanca değeri ise 18 kg (IQR: 8.8-38.5) idi. En sık yatış nedeni solunumsal problemlerdi (%60,8), bunu nörolojik nedenler (%18,4) ve sepsis (%10,1) izledi. Yoğun bakım yatış süresi medyanı 11 gün (IQR: 5-26), toplam yatış süresi medyanı ise 26 gün (IQR: 14-42) olarak bulundu. İmmünreplasman dozunda tedavi alan hastalarda yoğun bakım yatış süresi ve toplam yatış süresi anlamlı olarak daha uzun bulundu (p=0.007, p=0.005). Hastaların %75,9'unda kronik hastalık mevcuttu. En sık görülen kronik hastalık hematolojik (%20,9) hastalıklardı. CRP ve prokalsitonin değerleri immünreplasman dozunda daha yüksek saptandı. İmmünreplasman grubunda CRP değerindeki düşüş istatistiksel olarak anlamlı değildi (p=0.054), ancak immünmodülasyon grubunda CRP'de anlamlı düşüş gözlendi (p=0.006). SII indeksleri, immünmodülasyon grubunda anlamlı bir şekilde düştü (p=0.014). İmmünreplasman dozunda sadece BUN (p=0.003) ve kreatinin (p=0.007) değerlerinde anlamlı artış bulundu. NLR oranı, immünmodülasyon grubunda daha düşük olmasına rağmen iki grup arasında istatistiksel anlamlılık göstermedi (p=0.39). Hastaların %72,2'si invaziv mekanik ventilasyon desteği aldı, %17,7'sinde YANKOT uygulandı. Organ yetmezlikleri değerlendirildiğinde sık solunum yetmezliği (%81,6), sonrasında da kardiyak yetmezlik saptandı. Hastaların %33,5'i hayatını kaybetti. İmmünreplasman dozunda mortalite oranı %37,8, immünmodülasyon dozunda ise %27,9 olarak bulundu. 4 (%2,5) hastada ürtikeryal döküntü, 5 (%3,1) hastada nötropeni tespit edildi. Nötropeni, özellikle immünsupresif tedavi alan hastalarda derinleşti. Sonuç: Çalışmada İVİG'in en yaygın kullanım nedeni IgG eksikliği (%32,3) idi. Sepsis (%15,2) ve MIS-C (%12,7) diğer sık endikasyonlardı. İmmünreplasman dozunda İVİG alan hastalar, daha uzun yatış süreleri, daha yüksek CRP ve prokalsitonin değerleri ile immünmodülasyon grubuna kıyasla daha ağır klinik tablo sergiledi. İmmünmodülasyon dozunda İVİG alan hastalar, SII ve CRP değerlerinde anlamlı iyileşme gösterdi. Mortalite oranı immünreplasman grubunda daha yüksekti. Bunun daha ağır klinik tablolarla ilişkili olduğu düşünüldü. Tedavi sırasında görülen yan etkiler hafif ve yönetilebilir düzeydeydi. Bu çalışma, çocuk yoğun bakım ünitesinde intravenöz immünoglobulin tedavisinin klinik uygulamalardaki yerini daha iyi anlamamızı sağlayarak, gelecekte hasta yönetimine yönelik bilimsel rehberlerin şekillenmesine ışık tutacak değerli bir kaynak oluşturmuştur.