Çocuklarda astım hastalığının tedavisine eklenen egzersizin iyileşme üzerine olan etkilerinin araştırılmasında MMP-9, ET1, üriner LTE4 atım hızı ve diğer biyokimyasal parametrelerin rolü

VII. ÖZET Çalışmamızda astım patogenezinden ve semptomlarından sorumlu tutulan mediatörlerden, üriner Lökotrien E4 (LTE4) ile plazma Endotelin­1 (ET­1), Metalloproteinaz­9 (MMP­9), ve Malondialdehit (MDA) düzeylerini tayin ederek, astımda standart ilaç tedavisine eklenen egzersizin yararlılığını ve altında yatan mekanizmayı göstermeyi amaçladık. Sağlıklı bireylerden oluşan 8­13 yaşÂ grubundaki 13 çocuk kontrol grubunu, yeni astım tanısı almışÂ ve daha önce herhangi bir astım tedavisi başlanmamışÂ aynı yaşÂ grubundaki 30 çocuk ise hasta gruplarımızı oluşturmak üzere çalışmaya katıldı. 15 hastaya standart olarak 250­375mg/gün inhale fulitikazon (inhale steroid), intermittant β2 agonist ve Montelukast (sisteinil LT reseptör antagonisti) verildi (Grup 1). Diğer 15 hastaya ise aynı standart tedaviye ek olarak egzersiz programı uygulandı (Grup 2). Egzersiz, 8 hafta boyunca, dörder kişilik gruplar halinde haftada 2 kez birer saat kondisyon bisikleti ile yaptırıldı. Antrenman yoğunluğu azami kalp hızının % 80'i olarak kabul edildi. Hasta gruplarının, çalışma başlangıcındaki (tedavi öncesi ve tedavi+egzersiz öncesi) ve sonundaki (tedavi sonrası ve tedavi+egzersiz sonrası), astım semptom skorları ve solunum fonksiyon testleri [zorlu vital kapasite 1. saniyede (FEV1), zorlu vital kapasite (FVC), FEV1/FVC, zirve akım hızı (PEF)] değerlendirildi. Ayrıca hastalardan çalışma başlangıcında ve sonunda, kontrol grubundan ise çalışma başlangıcında birer kez venöz kan örneği ve 24 saatlik idrar örneği alındı. 24 saatlik idrarda LTE4 ve kreatinin düzeyleri, serum örneklerinde MMP­9, Endotelin, Ig E ve Spesifik Ig E düzeyleri plazma örneklerinde ise MDA düzeyleri ölçüldü. Çalışma verileri, SPSS 10.0 istatistik paket programı kullanılarak istatistiksel olarak değerlendirildi. Gruplar arasında anlamlı fark olup olmadığı Mann Whitney U testi, Wilcoxon işaretli sıra testi, ki kare testi ile incelendi. Tedaviye eklenen egzersiz sonucunda ET­1 düzeylerinde grup 1'e göre istatistiksel olarak anlamlı azalma(24.2 ± 3.10 pg/ml vs 21.2 ± 2.43 pg/ml, p= 0.007), MMP­9 düzeylerinde(59.4 ± 11.3ng/ml vs 50.1 ± 14.43 ng/ml, p=0,06) ve semptom skorunda (4.7 ±2.10 vs 2.2 ± 1.20, p= 0.001)68 azalma ile solunumfonksiyon testlerinden özellikle FEV1 de (87.7 ± 19.20 vs 96.4 ± 11.38, p= 0.062). anlamlı artışÂ saptadık. LTE4, MDA, FVC, FEV1/FVC ve PEF düzeylerinde tedaviye eklenen egzersiz sonrası anlamlı fark saptayamadık. Sonuç olarak, çalışmamızda elde ettiğimiz bulgular ışığında astım patogenezinden sorumlu tutulan ET­1'in ve MMP­9'un tedaviye eklenen egzersize bağlı olarak azaldığını ve hastalığın iyileşmesi üzerinde olumlu etkiler yarattığını gösterdik. Ayrıca ilaç tedavisine eklenen egzersizin semptom skorunda ve solunum fonksiyon testlerinden özellikle FEV'1 de artışÂ sağladığı da elde ettiğimiz bulgular arasındadır. Çalışmamızda, egzersiz yaptırdığımız grupta, egzersiz programının devamı boyuca çocukların astım ile ilgili korkularının ve anksiyetelerinin azaldığını ve özgüvenlerinin arttığını da gözlemledik. Bu bulgular bize, astımlı çocukların tedavisinde fizik aktivitenin büyük önem taşıdığını göstermektedir. Egzersizin, astım tedavisindeki yerinin öneminin aydınlanmasıyla, astım tedavisine yeni yaklaşımlar kazandıracağını düşünmekteyiz.69Â