Çocukluk çağı inflamatuvar bağırsak hastalıklarının hastalık gruplarına ve semptom başlama yaşına göre özelliklerinin değerlendirilmesi

İnflamatuvar bağırsak hastalıkları (İBH), gastrointestinal sistemin multifaktöriyel kronik idiyopatik inflamasyonu ile karakterize bir grup multisistemik hastalıktır. Crohn hastalığı, ülseratif kolit ve sınıflanamayan kolit formları mevcuttur. Aynı zamanda yaş gruplarına göre de sınıflandırılmakta olup yaşa göre hastalık seyri değişkenlik göstermektedir. Bu çalışmaya Hacettepe Üniversitesi Çocuk Gastroenteroloji, Hepatoloji ve Beslenme Bilim Dalı'nda 2000-2017 yılları arasında İBH tanısıyla izlenmekte olan 92 hasta dahil edildi. Hastalar ülseratif kolit veya Crohn hastalığı tanısına göre ve semptom başlama yaşının 6 yaştan önce veya sonra başlamasına göre gruplandırılarak değerlendirildi. Semptom başlangıcı 6 yaştan önce olanlar erken başlangıçlı İBH olarak adlandırıldı. Hastaların 57'si (%61,9) Crohn hastalığı, 33'ü (%35,8) ülseratif kolit ve 2'si (%2,2) sınıflanamayan kolit tanısı ile izlenmekte idi. Semptom başlama yaşı Crohn hastalığında ülseratif kolite göre daha düşüktü (6,95,6 yıl/9,65,0 yıl). Semptom başlama ile tanı arasında geçen süre 0,1 ile 13,8 yıl arasında değişmekte idi. Crohn hastalığında semptom başlangıcı ile tanı arasında geçen süre daha uzundu (1,42,0 yıl/1,11,9 yıl). Crohn hastalığında en sık başvuru yakınmaları karın ağrısı ve ishal iken, ülseratif kolitte kanlı dışkılama idi. Laboratuvar tetkiklerinde en sık dışkıda gizli kan pozitifliği, anemi ve CRP yüksekliği görüldü. Crohn hastalığında eritrosit sedimentasyon hızı ve CRP ülseratif kolite göre daha yüksekti. On sekiz hastada akut faz reaktanları normal sınırlardaydı. Özefagogastroduodenoskopide en sık midede tutulum saptandı. Kolonoskopide ülseratif kolit hastalarının tümünde anormal bulgu saptanmış olup en sık pankolit (%54,5) mevcuttu. Beş (%15,1) hastada "backwash ileit" saptandı. Crohn hastalarında en sık ileokolonik tutulum (%45,6) görüldü. Yedi hastada kolon normalken terminal ileumda tutulum vardı. Histopatolojik değerlendirmede en sık rastlanan anormal bulgu aktif kolitti. Tedavide en sık 5-ASA, steroid ve azatiyopürin kullanıldı. Konvansiyonel tedaviye cevap vermeyen 10 hastaya anti-TNF tedavisi verildi. İmmünolojik değerlendirme yapılan 48 hastanın 20'sinde (%41,7) immün yetmezlik saptandı. Dördüne kök hücre transplantasyonu yapıldı. Transplantasyon sonrası 2 hastanın kliniği düzeldi ve tedavileri kesildi. Semptom başlangıcı 6 yaşın altında olan 36 (%39,1) hasta mevcuttu. Altı yaş altındaki hastalarda Crohn hastalığı daha sıktı (%75,0/%53,6). İlk semptomdan tanıya kadar geçen süre 6 yaş altı grupta daha uzundu (2,02,7 yıl/0,91,0 yıl). Altı yaş altında en sık yakınma ishal (%80,6) iken 6 yaş üzerinde yakınma karın ağrısı (%87,5) idi. Crohn hastalığında izole üst GİS tutulumu 6 yaş altında hiçbir hastada görülmedi. Ülseratif kolitte her iki yaşta en sık pankolit görülmüş olup 6 yaş altında proktit veya sol kolon tutulumu gözlenmedi. Altı yaş altında büyüme geriliği, komplikasyonlar ve dirençli hastalık daha sıktı. Anahtar Kelimeler: İnflamatuvar bağırsak hastalıkları, Çok erken başlangıçlı inflamatuvar bağırsak hastalıkları, Ülseratif kolit, Crohn hastalığı