Çocukluk çağı obezitesinde speksinin metabolik sendromdaki rolü

Amaç: Çocukluk çağı obezitesi, küresel bir halk sağlığı sorunudur ve birçok önemli sağlık sorununa neden olabilir. Son yıllarda dramatik bir artış gösteren obezite, etkili önleme ve tedavi stratejileri gerektirmektedir. Bu çalışmada fazla kilolu ve obez çocuklarla obez olmayan çocuklar arasındaki speksin düzeyini karşılaştırmak, obez çocuklardaki hiperfajiyi değerlendirmek, metabolik sendrom özellikleri ve speksin düzeyi arasındaki ilişkiyi incelemek amaçlandı. Gereç ve Yöntem: 2023-2024 yılları arasında Yeditepe Üniversitesi Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları ile Pediatrik Endokrinoloji Bölümü'ne başvuran, sendromik olmayan, bilinen akut ve kronik bir hastalığı olmayan vücut kitle indeksi (VKİ) 85 persentil ve üzerindeki fazla kilolu ve obez 50 çocuk çalışma grubu, VKİ 85 persentil altındaki rutin çocuk sağlığı muayenesi için başvuran 80 çocuk ise kontrol grubunu oluşturdu. Olgulardan demografik bilgiler alındı, antropometrik ölçümler ve fizik muayeneleri yapıldı. Çalışma grubundaki olgulara hiperfaji anketi uygulandı, obezite ile ilişkili kan tetkikleri, speksin düzeyi ve abdomen ultrasonografisi istendi. Kontrol grubundaki, rutin çocuk sağlığı muayenesi için tarafımıza başvuran ve kontrol kan tetkikleri istenecek hastalardan kan alınırken speksin çalışılması için de serum ayrıldı. Bulgular: Speksin düzeyi ile cinsiyet, ailede obezite öyküsü, hiperfaji anketi skoru, akantozis varlığı, arteriyal kan basıncı yüksekliği, lipit paneli, plazma aterojenik indeksi (PAİ), açlık kan şekeri, insülin düzeyi ve hepatosteatoz arasında istatistiksel anlamlı bir ilişki bulunamadı. Speksin düzeyi ile vücut kitle indeksi persentili (p=0,002), ağırlık persentili (p=0,025), yaş (p=0,02) ve bel çevresi (p=0,043) arasında da negatif korelasyon saptandı. Obezite için speksin kesme değeri %78 duyarlılık, %50 özgüllükle ≤1048,25 ng/L olarak hesaplandı. Metabolik sendrom (MS) ile speksin arasında negatif korelasyon (p=0,01) mevcuttu. MS için speksin kesme değeri %100 duyarlılık, %63 özgüllükle ≤721,45 ng/L olarak hesaplandı. Fazla kilolu ve obez olgulara uygulanan hiperfaji anketinin VKİ standart deviasyon skoru, ailede obezite öyküsü, total kolesterol ve düşük yoğunluklu lipoprotein düzeyiyle pozitif korelasyon gösterdiği saptandı. PAİ'nin insülin (p=0,008), yaş (p=0,035), bel çevresi (p=0,002), puberte evresi (p=0,026), stria varlığı (p=0,001) ve total kolesterol (p<0,001) ile pozitif korelasyon gösterdiği saptandı. Sonuç: Fazla kilolu ve obez çocuklarda serum speksin seviyelerinin düşük olduğu ve bu düşüşün metabolik sendromu olan obez bireylerde daha belirgin olduğu gözlemlenmiştir. Ancak, bu bulguların doğrulanması ve olası nedensel ilişkilerin belirlenmesi için daha fazla ileri çalışmaya ihtiyaç vardır. Bu çalışma, speksin düzeylerinin obezite ve metabolik sendrom gelişimi üzerindeki etkisinin daha iyi anlaşılmasına ve bu hastalıkların tedavisinde sğeksin molekülü ile yeni stratejiler geliştirilmesine yardımcı olacaktır.