Coğrafi bilgi modelleme sistemine dayalı taşkın risk analizi

Günümüzde iklim değişikliği ile birlikte dünyada ve ülkemizde kısa süreli ani yağışlar görülmektedir. Olumsuz hava şartlarının neden olduğu taşkın olayları önemli ölçüde can ve mal kaybına neden olabilmektedir. Taşkın zararlarını en düşük seviyeye indirebilmek için taşkın riski ön değerlendirme çalışmalarının yapılması ve erken uyarı sistemlerinin kullanılması çağımızın gereği olmuştur. Coğrafi Bilgi Sistemleri (CBS) olarak nitelendirilen uygulamalar sayesinde yapılan taşkın risk analizleri gerçeğe yakın sonuçlar vererek zararları minimum düzeye indirilebilmektedir. Bu tez çalışmasında CBS kullanılarak, Balıkesir'in Edremit ilçesinde yer alan Zeytinli Çayı'nın faklı tekerrür süreli (5, 10, 25, 50, 100, 500 yıl) taşkın debileri hesaplanarak risk analizleri yapılmıştır. Bölgenin sayısal yükseklik modeli, akarsu kolları, talveg hattı, akarsu kıyı çizgileri ve en kesitleri, Devlet Su İşleri (DSİ) 25. Bölge Müdürlüğü tarafından temin edilen 1/25000 ölçekli haritalar ile birer CBS yazılımı olan Global Mapper ve AutoCAD Civil 3D yardımı ile oluşturulmuştur. Akarsuya ait hidrolik modelin oluşturulabilmesi için Amerika Birleşik Devletleri Askeri Mühendislik Birimi (USACE) tarafından geliştiren ve bir nehir analiz programı olan Hydrologic Engineering Centers River Analysis System (HEC-RAS) programı kullanılmıştır. Farklı taşkın senaryoları için doğal akarsu yatağının taşkın analizleri yapılarak, akarsu üzerindeki ıslah çalışmalarının yeterliliği incelenmiş ve elde edilen sonuçlara göre değerlendirmeler yapılmıştır.