Coğrafi bilgi sistemi aracılığıyla inanç turizmi rotalarının oluşturulması: Kapadokya örneği

Bu çalışma eşsiz doğal manzaraları ve kültürel mirasıyla Türkiye'nin en önemli turizm destinasyonlarından birisi olan Kapadokya bölgesinde inanç turizmi rotaları oluşturmayı amaçlamaktadır. Bölgede inanç turizmi rotalarının oluşturulmasında literatür taraması, odak grup görüşmesi, mülakatlar ve Coğrafi Bilgi Sistemi (CBS) araçlarından faydalanılmıştır. Çalışma kapsamında oluşturulması planlanan rotalarda bileşen olarak değerlendirilen 86 Hıristiyanlık dini yapısının yer aldığı bir envanter oluşturulmuştur. Ardından ziyaret yerlerinin özelliklerinin ortaya çıkarılması ve sınıflandırılması için bir ölçüm aracı geliştirilerek dini yapıların özellikleri hakkında veri toplanılmıştır. Ölçüm aracında dini yapıların manevi değeri, kültürel değeri, doğal çevre içerisinde bulunması, ziyaret yoğunluğu (bilinirlik) ve kutsallık özelliklerini ortaya koyan 5 farklı kritere yer verilmiştir. Bu kriterlerin belirlenmesinde odak grup görüşmesi ve literatürde yer verilen rota planlama rehberlerinden faydalanılmıştır. Kapadokya bölgesindeki Hıristiyanlık dini yapıları üzerine uzman 21 kişi, hazırlanan envanterde yer verilen dini yapıları 5 farklı kritere göre puan vererek değerlendirmiştir. Analiz sonuçlarına göre çalışma kapsamında değerlendirilen dini yapıların büyük bir kısmının doğal çevre içinde yer alan, kültürel ve manevi değer açısından üstün özellikler sergileyen az bilinen yapılar olduğu anlaşılmıştır. Dini yapılar tespit edilen özelliklerine göre kategorilere ayrılmış ardından coğrafi konumları CBS programlarına aktarılarak mekânsal analizler yapılmıştır. Dini yapıların konum bilgileri ve diğer coğrafi verilerden faydalanılarak ArcGIS yazılımında mekânsal istatistik analizleri, ağ analizleri (network) ve mesafe analizleri (distance) yapılmıştır. Analizler sonucunda dini yapıların bölgedeki mekânsal dağılımı, yürüyüş için uygun alanlar, yürüyüş süreleri ve mesafeleriyle ilgili bulgular elde edilmiştir. Çalışma kapsamında 3 farklı rota önerisi geliştirilmiş ve çok sayıda alternatif rota oluşturmak için araştırmacılara ve uygulayıcılara öneriler getirilmiştir. Çalışma, Kapadokya bölgesinin zengin dini mirasının farklı temalarla deneyimlenmesi için ortaya koyduğu rotalar ve bu rotaların oluşturulmasında bileşenlerin değerlendirilmesi için geliştirdiği yöntemle literatüre ve turizm sektörüne önemli katkılar sağlamaktadır. Ortaya konulan envanter ve rotalar Kapadokya'daki inanç turizmine yönelik altyapının gelişmesine, Hıristiyanlık dini mirasının korunmasına ve gelecek nesillere aktarılmasına katkı sağlayacaktır. Sonraki çalışmalar için sonuçlara dayalı olarak turizm sektörüne ve araştırmacılara önemli öneriler sunulmuştur.