Coğrafi bilgi sistemi ile taşkın risk analizi: Osmaneli/Bilecik örneği

İklim değişiklikleri, yanlış arazi kullanımı ve plansız yapılaşma kavramları, taşkın oluşum riskini de beraberinde getirmektedir. Taşkınların sonucunda, ciddi anlamda maddi ve manevi zararlar yaşanmaktadır. Bu zararlar ekonomik olabileceği gibi, can kayıplarıyla da sonuçlanabilmektedir. Taşkınların oluşumunu engellemek veya en aza indirgemek için bir takım önlemlerin alınması gerekmektedir. Bu tez çalışmasında, Coğrafi Bilgi Sistemleri (CBS) kullanılarak Bilecik ili Osmaneli ilçe sınırları üzerinde taşkın risk analizi yapılmıştır. Uygulama alanının Bilecik ilinin Osmaneli ilçesinin seçilmesinde bölgedeki önemli akarsularından olan, Sakarya Nehri ve kolları etkili olmuştur. Çok Ölçütlü Karar Analizi (ÇÖKA) yöntemlerinden Analitik Hiyerarşi Yöntemi (AHY) kullanılarak, taşkına sebep olan parametrelerin ağırlık değerleri hesaplanmış ve taşkın riskine sahip olan alanlar belirlenmiştir. AHY ile taşkın analizlerinin belirlenmesinde kullanılan parametreler önem sırasına göre; yağış, akarsuya uzaklık, eğim, yükseklik, arazi kullanımı, bakı, jeoloji ve sıcaklıktır. Sayısal Yükseklik Modeli (SYM) verisinin elde edilmesinde ALOS PALSAR uydularının veri setinden faydalanılmıştır. Raster ve vektör veriler kullanılarak, haritalama ve çakıştırmalı analiz işlemlerinde ArcGIS programından yararlanılmıştır. Taşkın risk analizinin sonucunda; %11.94 oranında çok yüksek riskli, %35.98 oranında yüksek riskli, %28.72 oranında riskli, %20.61 az riskli ve %2.75 oranında risksiz alanlar tespit edilmiştir. Genellikle akarsu havzalarına yakın alanlarda, taşkın oluşum riskinin fazla olduğu gözlenmiştir. Anahtar Kelimeler: Analitik Hiyerarşi Yöntemi (AHY), Coğrafi Bilgi Sistemleri (CBS), Çok Ölçütlü Karar Analizi (ÇÖKA), Taşkın Risk Analizi