Coğrafi bilgi sistemleri ile Doğu Karadeniz bölgesindeki kanser vakalarının konumsal analizleri

Kanser günümüzün önemli sağlık konuları arasında yer almaktadır. Kansere karşı kontrol stratejilerinin geliştirilmesi ve kanser kontrol programının uygulamaya aktarılabilmesi için öncelikle kanser vakalarının zaman içindeki değişimlerinin çevresel etkenlerle birlikte incelenmesi gereklidir. Kanserin hangi coğrafi bölgelerde ne sıklıkla görüldüğü, kanser türlerinin çevresel anlamda dağılımı ve hangi alanlarda ne gibi kanser türleri ile daha sık karşılaşıldığının belirlenebilmesi gibi konularda bilgi sahibi olunabilmesi açısından kansere ilişkin tematik haritalara gereksinim vardır. Böylece kansere karşı kontrol stratejilerinin nasıl ve hangi bölgelerde olması gerektiği yönünde daha güvenilir ve sağlıklı veri altlıkları oluşturularak, hastalığa ilişkin doğru karar verme seçenekleri artırılmış olacaktır.Bu gereksinim doğrultusunda gerçekleştirilen bu tez çalışmasında, ülkemizde Doğu Karadeniz Bölgesi'nde görülen kanser vakalarının mekânsal dağılımı ile nüfus ve çevresel etmenlere bağlı olarak ilişkilerinin incelenmesine yönelik, Coğrafi Bilgi Sistemleri (CBS)'ne dayalı bir veritabanı oluşturularak, yerleşim bölgelerindeki mevcut kanser vaka-risk tabanlı tematik haritaların üretilmesi amaçlanmıştır. Bununla birlikte çalışma kapsamında, söz konusu bölgede yerleşim alanlarında görülen kanser vaka dağılımları CBS ortamında dijital altlıklar üzerinde sunularak, izlenmiş ve nüfusla ilişkili olarak kanser yoğunluk bölgeleri tespit edilmeye çalışılmıştır. Böylece kanser vakalarının yoğun olduğu bölgelerde kansere neden olan çevresel etkenlerin konumsal ilişkileri jeo-istatistiksel olarak irdelenerek, kansere dair ileri çalışmalar için coğrafi veri altlıkları oluşturulmuştur. Ayrıca kanser vakalarının coğrafya üzerinde dağılımları ile kansere etken çevresel risk faktörleri arasındaki ilişkiler irdelenerek, konumsal bazlı analizler gerçekleştirilmiş ve sonuçlar jeo-istatistiksel anlamda yorumlanarak, haritalar üzerinde gösterimi sağlanmıştır. Sonuç olarak bu çalışma ile, bölgeye ait epidemiyolojik çalışmalara yol gösterici olacak çeşitli tematik kanser haritaları üretilerek, kansere karşı kontrol programlarının geliştirilmesi ve uygulanmasına destek sağlaması hedeflenmiştir.