Coğrafi (menşe) işaretli İspir kuru fasulyesi'nin üretim, pazarlama imkânlarının tespiti ve ülke ekonomisine katkısının artırılmasına yönelik öneriler

Türkiye'de nüfusun çok büyük bölümünün (%93) kent merkezlerinde yaşıyor olması önemli bir sorun olarak karşımıza çıkmaktadır. Kırsal nüfusun çok düşük olması kır - kent arası sosyal gelişmişlik seviyesini de olumsuz etkilemektedir. Erzurum ili İspir İlçesi, ekonomik değeri oldukça yüksek, coğrafi işaretli ürüne sahip bir ilçe olmasına rağmen nüfus yoğunluğu en az olan ilçeler arasında yer alması araştırma konusu olarak seçilmesinde önemli bir etken olmuştur. Bu çalışmayla İspir kuru fasulyesi üretiminde yaşanan sorunlar tespit edilerek çözüm önerilerinin geliştirilmesi ve ilçe ekonomisinin canlandırılarak tekrar tersine göçün cazip hale getirilmesi amacıyla önerilerin geliştirilmesi hedeflenmiştir. Tez konusu işlenirken önemine ve birbiri ile olan bağlantısına istinaden kırsal kalkınma, yerel/yöresel ürünler ve coğrafi işaret kavramları üzerine odaklanılmaktadır. Ülkenin ekonomik refah seviyesinin artmasının temelinde kırsal kalkınmanın önemli rolü olduğu göz önünde bulundurulduğunda, yerel ürünler daha fazla ön plana çıkmakta, bu ürünlerde kaliteyi, katma değeri ve marka değerini artırıcı unsur olarak da coğrafi işaret tescilinin yapılması gelmektedir. Bu amaç ve hedef doğrultusunda yürütülen bu tez çalışmasında ilçede Çiftçi Kayıt Sistemine kayıtlı 568 çiftçiden yapılan örnekleme hesabıyla 83 kişi ile yüz yüze anket yöntemiyle veri toplanılmıştır. Elde edilen veriler değerlendirildiğinde üretici ortalama yaşının yüksek olduğu, teknolojik imkânların kullanılmadığı, verim ortalamasının düşük olduğu tespit edilmiştir. Yaklaşık 26 milyon TL üretim değeri olan ürünün 400 milyon TL'ye çıkma imkânının olduğu görülmüştür. Yetiştiricilerin üretim, pazarlama ve satış süreçlerinde karşılaşmış oldukları sorunlar; teknoloji kullanımları; örgütlü yapı içerisinde bulunmaları; eğitim faaliyetlerine katılma ve yararlanma düzeyleri hakkında tespitlerde bulunulmuştur. Elde edilen sonuçlar ile kapsamlı tavsiyeler sonuç bölümünde sunulmuştur.