Çölyak hastalarında serum demir, vitamin B12 düzeyleri ile diyet kalitesi ve duygusal iştah durumunun incelenmesi

Bu çalışma çölyak hastalarının serum demir, B12 vitamin düzeyleri ile diyet kaliteleri ve duygusal iştah durumunu değerlendirmek amacıyla planlanmıştır. Çalışma Şubat-Ağustos 2022 tarihleri arasında Eskişehir Şehir Hastanesi Gastroenteroloji Polikliniğine başvuran 30 çölyak tanısı alan hasta (HG) ve çölyak tanısı almayan (KG) yaşları 19-55 yıl arası değişen 30 gönüllü olmak üzere toplam 60 birey ile yürütülmüştür. Bireylerin genel bilgileri, yaşam tarzı ve beslenme alışkanlıklarını belirlemek amacıyla tanımlayıcı anket formu ile yüz yüze görüşme yöntemi ile uygulanmıştır. Antropometrik ölçümler araştırmacı tarafından alınmıştır. Günlük enerji ve besin ögesi alımlarının belirlenmesi için 24 saatlik geriye dönük besin tüketim kaydı uygulanmıştır. Diyet kalitesini değerlendirmek için Sağlıklı Yeme İndeksi 2015 (SYI-2015), duygusal iştah durumunu belirmek için Duygusal İştah Anketi (DİA) kullanılmıştır. HG'deki bireylerin yaş ortalaması 34,80±11,85 yıl ve KG'dekilerin ise 34,60±8,47 yıldır. BKİ ortalamaları HG'de 23,73±4,77 kg/m2, KG'de 26,49±6,18 kg/m2'dir. HG'de günlük diyet ile D vitamini, demir, fosfor, magnezyum, potasyum alımının KG'ye göre anlamlı olduğu tespit edilmiştir(p<0,05). HG'de bireylerin günlük posa alımı 11,89±4,01 ; KG'dekilerin ise 15,02±5,99 g'dır. (p<0,05). HG ve KG arasında SYI puanları açısından istatistiksel olarak anlamlı farklılık bulunmamıştır (p>0,05). Düşük diyet kalitesine sahip bireylerin serum B12 vitamin seviyelerinin daha düşük olduğunu belirlenmiştir. HG'deki bireylerin %36,7'sinin düşük diyet kalitesi, %63,3'ünün iyileştirilmesi gereken diyet kalitesine sahip olduğu saptanmıştır. ÇH'li bireylerin duygusal iştah durumları ile serum demir ve B12 vitamini düzeyleri arasında ilişki belirlenmemiştir (p>0.05). HG'deki pozitif duygusal iştah puanının, KG'ye göre anlamlı düzeyde daha düşük olduğu bulunmuştur (p<0,05). HG'de düşük diyet kalitesine sahip bireylerin serum B12 vitamin seviyelerinin daha düşük olduğu belirlenmiştir (p<0,05). Bu çalışmada ÇH'li bireylerin yeterli miktarda enerji, makro ve mikro besin ögelerini karşılayamadıkları ve iyi diyet kalitesine sahip olmadıkları görülmüştür. ÇH'li bireylerin genel sağlık durumları göz önüne alındığında yeterli ve dengeli beslenme sağlanmalı diyet kalitesi iyileştirilmelidir. Besin ögesi yetersizliklerini önlemek amacıyla bireyler hastalık konusunda bilinçlendirilmeli ayrıntılı beslenme eğitimi verilmelidir.