Türkiye ve fas sismik standartlarına göre zemın-yapı etkileşiminin (ZYE) karşılaştırmalı analizi

Bu tez, Türkiye (TBDY 2018) ve Fas (RPS 2000) sismik tasarım standartlarına göre inşa edilen yapılarda zemin-yapı etkileşiminin (ZYE) davranışlarını karşılaştırmalı olarak incelemektedir. Çalışmanın temel amacı, iki ülke arasındaki jeoteknik ve sismik düzenlemelerdeki farklılıkların, yapıların ZYE tepkileri üzerindeki etkilerini analiz etmektir. Bu kapsamda, hem Türkiye'nin hem de Fas'ın zemin özellikleri ile sismik koşulları dikkate alınarak, standartların mühendislik tasarımına etkisi değerlendirilmiştir. Çalışmanın teorik altyapısı, ZYE'yi etkileyen bölgesel zemin parametreleri ile sismik faktörlerin belirlenmesini amaçlayan kapsamlı bir literatür taramasına dayanmaktadır. Sayısal analizler, PLAXIS sonlu elemanlar yazılımı kullanılarak gerçekleştirilmiştir. Modeller oluşturulurken, Türkiye'ye özgü karmaşık ve katmanlı zemin profilleri ile Fas'a özgü daha homojen zemin yapıları dikkate alınmıştır. Zemin sınıflandırmaları, sismik tepki katsayıları ve temel-zemin etkileşimleri gibi anahtar parametreler analiz edilmiştir. Elde edilen bulgular, zemin özellikleri, sismik yükler ve düzenleyici gereklilikler bakımından farklılık gösteren standartların, yapıların oturma ve yük aktarım davranışlarını önemli ölçüde etkilediğini göstermektedir. Türkiye'deki standartların daha detaylı ve zemin derinliğini dikkate alan bir yaklaşım içerdiği, Fas standartlarının ise daha sade ve yüzeysel değerlere dayandığı görülmektedir. Bu farklılıklar, her iki ülkenin mühendislik çözümlerinde bölgeye özel tasarım yapılmasının gerekliliğini ortaya koymaktadır. Sonuç olarak, yapı güvenliğinin artırılması, ekonomik sağlanması ve bakım maliyetlerinin azaltılması için yerel zemin koşullarına uygun, özelleştirilmiş temel tasarımlarının geliştirilmesi büyük önem taşımaktadır. Anahtar Kelimeler: Zemin-Yapı Etkileşimi, Yüksek Katlı Binalar, Türkiye Bina Deprem Yönetmeliği, Fas Deprem Yönetmeliği, PLAXIS Analizi.