Ankara Büyükşehir Merkezi'ndeki bazı parklarda yarasa aktivitelerinin hareketli dedektörler kullanılarak karşılaştırılması

Son yıllarda dünya çapında kent merkezlerinin katlanarak genişlemesi, şehirlerin içinde kalan yeşil alanların -bu tarz alanların yarasalar dahil birçok hayvan türü için güvenli ve uygun bir yaşam alanı sağladığından- korunmasına yönelik ihtiyacın da artmasına yol açmaktadır. Yarasalar genellikle binaların, ağaçlı sokakların ve ağaçlık olmayan sokakların varlığına göre kendilerini ayırma eğiliminde oldukları kentsel ortamlarda bulunur. Bu davranış özellikle kentlerin içinde yer alan yoğun bitki örtüsüne ve su varlığına sahip kent parklarında fark edilir. Kent parkları yarasa çeşitliliğinin korunması ve geliştirilmesi konusunda önemli avantajlar sağlamaktadır. Türkiye'nin başkenti Ankara'daki şehir merkezinde yer alan birçok park da başta yarasalar olmak üzere bitki, böcek, kuş, sürüngen ve memeli gibi çeşitli canlılar için uygun bir yaşam alanı, yeşil alanlar, su ve besin kaynakları sağlamaktadır. Bu çalışma, Türkiye'nin başkenti Ankara'da şehrin merkezinde yer alan ve birbirinden farklı özelliklere sahip üç kent parkında (Dikmen Vadisi, Gençlik Parkı ve Altınpark) bulunan yarasa türlerinin yıllık biyolojik döngüleri açısından varlığına, sıklığına ve komünite parametrelerine odaklanarak karşılaştırmalı biçimde kent parklarının yarasa türlerinin korunmasındaki işlevinin araştırılması amaçlanmıştır. Mayıs-Kasım 2022 dönemi boyunca, 3 parkta önceden belirlenmiş transekt hatları her 15 günde bir takip edilecek biçimde, cep telefonu ile uyumlu bir manuel dedektör kullanılarak akşam 8-11 saatleri arasında 3 saatlik yürüyüşler sırasında elde edilen yarasa ses kayıtlarının toplanıp, analiz edilmesi araştırmanın materyal-yöntem kısmını teşkil etmiştir. Araştırma sonucu 3 parkta iv kozmopolit, nadir ve/veya rastlantısal olmak üzere toplamda 9 yarasa türü kaydedilmiştir. Parklarda artan ışık, gürültü ve hareket gibi insan müdahaleleri nedeniyle yarasa aktivitesinde azalmalar görüldüğü bilinse de bu çalışmada yarasa türlerinin tür zenginliği, çeşitliliği, eşitliği, baskınlığı ve benzerliği gibi komünite parametrelerinin yanı sıra yıllık biyolojik aktiviteleri açısından da istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık gözlenmemiştir. İstatistiksel analiz olarak tercih edilen ANOVA sonuçlarına göre, özellikle t değeri değerlendirildiğinde, tüm yarasa türleri açısından parklar arasında anlamlı bir fark olmadığı tespit edilmiştir. Bu olgunun temel gerekçesi, kentsel peyzaj içindeki sığınma alanlarının azlığına atfedilebilir; bu durum, günümüzde ve öngörülebilir gelecekte kentsel ekosistemlerde yaban hayatı için uygun yaşam alanlarının daha da sınırlı seçeneklerle temsil edileceği gerçeği göz önünde tutulduğunda kent parklarının daha da fazla bir öneme sahip olacağı ortaya çıkmaktadır. Sonuç olarak bu araştırma, özellikle yarasalara odaklanarak, şehir parklarının dünya çapındaki metropollerin gelişimi ve genişlemesi karşısında kentsel ekosistemlerde yaban hayatı varlığının önemine, özellikle de şehirlerdeki yaban hayvanı popülasyonlarını destekleme rollerine ışık tutmaktadır. Ek olarak, çalışma gelecekte kentsel ekolojisinin yönetimini geliştirmeye yönelik potansiyel stratejileri de ele almıştır.