Türkiye'deki Türkçe öğretimi uygulama ve araştırma merkezlerinde (TÖMER) uygulanan kur sınavlarına (B1) yönelik bağlamsal bir inceleme

Günümüzde ülkeler arasında iletişimin öneminin artmasıyla birlikte yabancı dil olarak Türkçeye verilen önem de artmıştır. Bu durum, bu alanda pek çok gelişme sağlamış, ayrıca pek çok araştırmacıyı bu alanda daha derinlemesine araştırmalar yapmak üzere çalışmaya yöneltmiştir. Yabancı dil olarak Türkçe öğretimi alanında ülkemizde çok önemli bir yere sahip olan Türkçe Öğretimi Uygulama ve Araştırma Merkezlerinin (TÖMERler) ölçme ve değerlendirmede kurumlar arası standart bir uygulamasının olmayışı ve bu durumun sebep olduğu sorunlar araştırmacılar tarafından ortaya konulmuş, bu durumun giderilmesi için öneriler sunulmuştur. Yapılan çalışmalara bakıldığında TÖMER kurumlarının ölçme ve değerlendirme uygulamalarına, özellikle de bu kurumlar tarafından hazırlanan ve uygulanan kur sonu sınavlarına yönelik çalışmaların oldukça sınırlı olduğu görülmüştür. Bu nedenle, alandaki bu boşluğu doldurmak üzere nitel araştırma desenini benimseyen ve betimsel yönteme dayalı bir çalışma, dört TÖMER kurumunun (ikisi devlet, ikisi vakıf üniversitelerinde bulunan) B1 düzeyi kur sonu sınavlarının doküman analizini yapmak amacıyla başlatılmıştır. Söz konusu sınavlar Relating Language Examinations to the Common European Framework of Reference for Languages: Learning, Teaching, Assessment (CEFR) adlı kılavuz tarafından ortaya konan içerik değerlendirme tabloları aracılığı ile, örtüştükleri ve farklılaştıkları noktaları tespit amacıyla analiz edilmiştir. Yapılan çalışmanın sonuçlarına göre dört TÖMER tarafından ortaya konan kur sınavlarının okuma bölümlerinde benzer test öğeleri bulundurduğu, dinleme bölümlerinde sınava girenler için benzer süre ve eşit dinleme fırsatı sundukları, yazma bölümlerinde açık uçlu kompozisyonlar bekledikleri ve konuşma bölümlerinde aynı tür bağlamdan, etkileşimden ve iletişim tarzından yararlandıkları görülmüştür. Ayrıca, dört kur sonu sınavının da CEFR-CV (2020) tarafından ortaya konan B1 seviyesi tanımlayıcıları doğrultusunda hazırlandıkları anlaşılmıştır. Fakat, söz konusu sınavların dinleme bölümlerinde farklı soru türleri bulundurduğu; farklı kaynaklardan alınan okuma metinlere sahip oldukları; farklı uzunluklara sahip okuma ve dinleme metinlerinden faydalandıkları; okuma, dinleme ve konuşma bölümlerinde farklı miktarda görevler sundukları; yazma bölümlerinde sınava girenlerin aralarından seçebilecekleri yazma görevlerinin ve yazılması beklenen kelime sayılarının farklılıklar gösterdiği görülmüştür. Dahası, başlıklar, yönergeler ve sorulara atanan puanlar gibi karakteristik özellikler açısından da farklılıklar gösterdikleri ve bu konularla alakalı sorunların olduğu gözlemlenmiştir. Bu gibi farklılıklar sınava girenlerin becerilerini olumsuz yönde etkiyebilecek ve farklı TÖMER(ler)'de uygulanan farklı sınava girenler açısından haksızlıklara yol açabilecektir. Sınava girenlerin hak ettiklerinden daha düşük veya daha yüksek seviyelere yerleştirilmelerine ve hatta haksız yere kuru tekrarlamalarına neden olabileceğinden bu farklılıkların göz önüne alınması önemlidir. Anahtar Kelimeler: Yabancı Dil olarak Türkçe Öğretimi, TÖMER, başarım (kur sonu) sınavları, standartlaşma, CEFR