Çorum Alaca kazasında bulunan aşiretlerin ve tarikatların teftiş ve denetim uygulamaları ( 1925 tarihli rapora göre )

Bu çalışma, 1925 yılında Dâhiliye Vekâleti'nin Alaca kazasında yaşayan aşiret ve tarikat şeyhleri hakkında hazırlattığı rapora dayanmaktadır. Aynı yıl ülkenin doğu bölgesinde çıkan Şeyh Sait İsyanı ve ardından yürürlüğe giren Takrir-i Sükûn Kanunu söz konusu raporun hazırlanmasında etkili olmuştur. Bu kapsamda, kazada hangi aşiretlerin ve tarikatların bulunduğu, bunların ne gibi faaliyetler içinde yer aldıkları tarihî süreç içerisinde incelenmiştir. XVI. yüzyılda, Türkmen aşiretlerinin kazada konar-göçer olarak yaşadıkları, bir kısmının ise yerleşik hayata geçtiği görülmektedir. XVII. yüzyılda Tunceli'nin Çemişgezek kazasından gelen Kavli aşiretinin Alaca ve çevresine iskân edildiği anlaşılmaktadır. XIX. yüzyıla gelindiğinde ise Malatya'dan Alaca'ya göç eden Dede Garkın Aşireti kazaya yerleşmiştir. Bu iki aşiretin Büyük Keşlik ve Camili köylerinde bulunan pir ocaklarında araştırmalar yapılmış, bazı bilgiler elde edilmiştir. 1925 yılına gelindiğinde Bektaşi Tarikatının kazada etkin bir konumda olduğu görülmektedir. Tarikat Şeyhi Hüseyin Gazi Tekkesi'nde, türbedar ise Eskiyapar köyündeki Garipçe Zaviyesinde, tarikat ayinlerini düzenlemiştir. Kazada bulunan tarikat mensupları, Cumhuriyete karşı bir muhalefet sergilememiş, aksine yapılan inkılaplara destek vermişlerdir. Ayrıca Alevi-Bektaşi köylerinde bulunan Alacahöyük, Karatepe ve Çelebibağ'daki Garipçe türbelerine gidilmiş sözlü ve görsel bilgiler toplanmıştır.