Covid-19 pandemi döneminde hizmet sektöründe evden çalışmaya yönelik fenomenolojik bir inceleme

ÖZET COVID-19 PANDEMİ DÖNEMİNDE HİZMET SEKTÖRÜNDE EVDEN ÇALIŞMAYA YÖNELİK FENOMENOLOJİK BİR İNCELEME Birol ALTUN Pandemi olarak ilan edilen koronavirüs hastalığı Covid-19, 2019 yılından itibaren dünya üzerinde etki göstermiş olup alınan tedbirlere ve aşılamalara bağlı olarak 2022 yılının ilk çeyreğinde etkisini yitirmeye başlamıştır. Pandemi öncesi dönemde özellikle gelişmiş ülkelerde yaygın olan uzaktan çalışma modeli, pandeminin etkisi ile birlikte dünya genelinde yaygınlaşmıştır. Bu çalışmada öncelikle pandeminin işgücü piyasalarında yarattığı etkiler ortaya konulmaktadır. Uzaktan çalışmanın tanımına, çeşitlerine değinilmektedir. Bu dönemde pandeminin yayılmasını engellemek amacıyla alınan önlemlerden dolayı uzaktan çalışma çalışanların evlerinde gerçekleştirilmiştir. Bu nedenle çalışmada uzaktan çalışma modelinin bir türü olan evden çalışma uygulaması incelenmektedir. Bu dönemde evden çalışma gerçekleştiren katılımcıların deneyimlerine yer verilmektedir. Nitel araştırma desenlerinden olan fenomenolojik yaklaşım ile gerçekleştirdiğimiz bu araştırmanın örneklemini, daha önce evden çalışma deneyimine sahip olmayan, bağımlı ve belirsiz süreli iş akdi ile çalışan 27 ofis çalışanı oluşturmaktadır. Katılımcılar ilk kez pandemi döneminde evden çalışma deneyimini yaşamışlardır. 33 adet yarı yapılandırılmış açık uçlu sorudan elde edilen verilerle evden çalışma modeli analiz edilmektedir. Pandemi döneminde alınan önlemlere bağlı olarak işgücü piyasalarında evden çalışma yaygın bir şekilde uygulanmıştır. Böylece ekonomilerin tamamen durağanlaşması engellenmiştir. Evden çalışma modelinin çalışanlar açısından çalışma esnekliği, çalışan özerkliği, salgından korunma ve istihdama katkı gibi avantajları bulunmaktadır. Sosyal izolasyon, presenteizm, iş-yaşam dengesi sorunları ve örgütlenme sorunları gibi dezavantajları bulunmaktadır. Çalışmada iş yaşamının bir parçası olan stres, bağlılık, iş sağlığı ve güvenliği, veri güvenliği, iletişim ve denetim gibi kategoriler, evden çalışma modeli içerisinde ele alınıp değerlendirilmektedir. Anahtar Sözcükler: Covid-19, Evden Çalışma, İşsizlik, Teknoloji, Uzaktan Çalışma