COVİD-19 pandemi sürecinde ortaöğretim öğrencilerinin fiziksel aktivite düzeyleri ve engelleyen faktörlerin incelenmesi

COVID-19 virüsünün ortaya çıkması ile dünya sağlık örgütü tarafından pandemi ilan edilmiştir. Beraberinde getirilen kısıtlamalar sonucunda ortaöğretim öğrencilerinin fiziksel aktivite düzeyleri ve fiziksel aktivitelere katılımlarının bazı faktörlerden etkilendiği düşünülmektedir. Bu araştırmanın amacı COVID-19 Pandemi döneminde günlük yaşantılara getirilen kısıtlamalar nedeni ile ortaöğretim öğrencilerinin fiziksel aktivite düzeyleri ve fiziksel aktivitelere katılımlarını engelleyen faktörlerin incelenmesidir. Bu araştırma nicel araştırma modellerinden kesitsel tarama türünde olan bir çalışmadır. Araştırmanın örneklemini ise; 2021-2022 eğitim öğretim yılı Şanlıurfa ilindeki öğrenim gören 514 (372 kız, 142 erkek) ortaöğretim öğrencisi oluşturmaktadır. Araştırma verilerini toplamak amacıyla toplamda Google Forms üzerinden 3 bölümden oluşan online anket yönetimi kullanılmıştır. Anketimizin birinci bölümü sosyodemografik bilgiler formu, ikinci bölümü 1997 yılında Kowalski ve arkadaşları tarafından geliştirilen Tükçe uyarlaması ise 2017 yılında Elif Aygün POLAT tarafından düzenlenen "Adölesan Fiziksel Aktivite Anketi" (AFAA), üçüncü bölümü ise 2019 yılında Sıtkı ÖZBEK tarafından geliştirilen "Lise Öğrencilerinin Fiziksel Aktivitelere Katılımını Engelleyen Faktörler Ölçeği" (FİZAKEFÖ) kullanılmıştır. Toplanan verilerin analizi için SPSS 25 paket programı kullanılmıştır. Gruplar arasındaki farklılıklar incelenirken değişkenlerin normal dağılımdan gelmeleri nedeniyle bağımsız örneklem t ve ANOVA testinden yararlanılmıştır. ANOVA testindeki farklılıkları bulmak için varyansların homojen dağılımından dolayı Tukey testinden yararlanılmıştır. Değişkenler arası ilişki incelenirken normal dağılımdan gelmeleri nedeniyle Pearson Korelasyon testi uygulanmıştır. Araştırma sonucuna göre pandemi döneminde ortaöğretim öğrencilerinin fiziksel aktivite düzeylerinin aile aylık gelir durumu, sportif faaliyet süreleri, haftalık fiziksel aktivite katılım süreleri, okula ulaşım türleri, yüz yüze eğitimde geçirilen süre ve ailede düzenli spor yapma durumları ile arasında anlamlı bir farklılık tespit edilmiştir(p<0,05). Fiziksel aktiviteye katılımı engelleyen faktörlerde ise aile aylık gelir durumu, haftalık fiziksel aktivite süreleri, baba eğitim durumları, bilgisayar ve tabletten oyun oynama süreleri, pandemi sürecindeki eğitim durumları ile aralarında istatiksel olarak anlamlı bir farklılık tespit edilmiştir(p<0,05). Fiziksel aktivite düzeyleri ve fiziksel aktiviteye katılımı engelleyen faktörler ile cinsiyet, sınıf düzeyleri, okul türleri, anne eğitim durumu, yaşanılan yer, okula ulaşım türü, akıllı telefon kullanım süresi, karantina süreci, sokak kısıtlaması, uzaktan eğitimde geçirilen süre, yaş ve BKİ değerleri arasında istatiksel olarak anlamlı bir farklılık bulunmamaktadır (p>0,05). AFAA ve FİZAKEFÖ arasında istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki bulunmaktadır (p<0,05). Aralarındaki ilişki aynı yönlü gücü zayıf derecelidir (r=0,161). AFAA düzeyleri arttıkça FİZAKEFÖ düzeyleri de artmaktadır. Ortaöğretim öğrencilerinin yaşantıları boyunca fiziksel aktiviteler yapmaları konusunda ve bu aktiviteleri her koşulda ve şartta gerçekleştirebilecekleri üzerine farkındalık çalışmaları yapılması önerilmektedir.