Covid-19 salgın sürecinde bisiklet sporcularının stres, saldırganlık ve beslenme ilişkisinin incelenmesi

Bu araştırmanın amacı Covid-19 salgın sürecinde bisiklet sporcularının stres, saldırganlık ve beslenme ilişkisinin incelenmesi olarak belirlenmiştir. Araştırmanın amacı kapsamında araştırmanın evrenini Antalya ilinde organize edilen iki farklı müsabakada yer alan sporcular oluşturmaktadır ve özel kuruluşlar tarafından organize edilen AKRA Gran Fondo ve 120 dk bisiklet yarışına katılan toplam 492 sporcu oluşturmaktadır. Örneklem grubunu ise yarışmalara iştirak eden ve araştırmamıza gönüllü olarak katılım sağlayan 144 bisiklet sporcusu oluşturmaktadır. Verilerin toplanması amacıyla Cohen, Kamarck ve Mermelstein'in geliştirdiği (1983), Eskin, Harlak, Demirkıran ve Dereboy (2013) tarafından Türkçe uyarlaması yapılan Algılanan Stres Ölçeği (ASÖ), Maxwell ve Moores'ın geliştirdiği (2007), Gürbüz, Kural ve Özbek (2019) tarafından Türkçe uyarlaması yapılan Sporda Saldırganlık ve Öfke Ölçeği (SSÖÖ) ve araştırmacı tarafından hazırlanmış olan kişisel bilgi formu kullanılmıştır. Veriler, bilgisayar ortamında IBM SPSS 22.00 (Statistics for Windows) programı aracılığıyla analiz edilmiştir. Verilerin değerlendirilmesinde tanımlayıcı istatistiksel yöntem olarak sayı, yüzde, ortalama ve standart sapma kullanılmıştır. İkili karşılaştırmalarda bağımsız örneklem t-testi ve çoklu karşılaştırmalarda tek yönlü varyans analizi kullanılmış olup; farklılığın belirlenmesi için LSD testi uygulanmıştır. Ölçeklerden elde edilen puanların arasındaki ilişkiyi ortaya koyabilmek için pearson momentler çarpımı korelasyon analizi (r) uygulanmıştır. Anlamlılık değeri p<0,05 olarak kabul edilmiştir. Araştırma sonucunda elde edilen bulgular yorumlanarak ilgili alan yazında bu konuda yapılan araştırma bulgularıyla karşılaştırmalı olarak incelenmiştir. Araştırmadan elde edilen sonuçlara göre; antrenman veya yarıştan hemen önce enerji artırıcı besin maddesi kullanan sporcuların kullanmayan sporculara göre daha saldırgan oldukları tespit edilmiştir. Sporcuların yarış kamplarında bulundukları sırada beslenmelerinden kulübü sorumlu olan sporcuların, beslenmelerini kendileri planlayan sporculara göre daha saldırgan oldukları sonucuna ulaşılmıştır. Cinsiyetlere göre stres düzeyleri incelendiğinde; kadınların erkeklere oranla daha stresli olduğu saptanmıştır. Beslenmesine dikkat etmeyen sporcuların stres düzeyleri beslenmesine dikkat eden sporculara göre daha yüksek olduğu tespit edilmiştir. Yeterli beslendiği kanısında olan sporcuların yeterli beslendiğine inanmayan sporculara göre stres düzeylerinin daha düşük olduğu saptanmıştır. Sabah kahvaltı yapmayan sporcuların stres düzeylerinin daha yüksek olduğu tespit edilmiştir. Çalışmaya katılan bisiklet sporcularının algılanan stres toplam puanlarıyla, saldırganlık ve öfke ölçeği toplam puanı arasında (r=,275, p=,001) pozitif yönde ilişki tespit edilmiştir. Algılanan stres toplam puanlarıyla, saldırganlık ve öfke ölçeği alt başlıklarından saldırganlık alt boyutuyla (r=,315, p=,000) pozitif yönde ilişki tespit edilirken, algılanan stres ölçeği alt boyutları incelendiğinde; yetersiz öz yeterlik algısıyla, saldırganlık ve öfke ölçeği toplam puanı arasında (r=,195, p=,019) pozitif yönde ilişki tespit edilmiştir. Saldırganlık ve öfke ölçeğine ait alt boyutlar incelendiğinde ise saldırganlık alt boyutuyla (r=,249, p=,003) pozitif yönde ilişki tespit edilmiştir. Stres/rahatsızlık algısı alt boyutu ile saldırganlık ve öfke ölçeği toplam puanı arasında (r=,308, p=,000) pozitif yönde ilişki tespit edilmiştir. Saldırganlık ve öfke ölçeğine ait alt boyutlar incelendiğinde ise saldırganlık alt boyutuyla (r=,332, p=,000) ve öfke alt boyutuyla (r=,169, p=,043) pozitif yönde ilişki tespit edilmiştir. Anahtar Kelimeler: Covid-19, Bisiklet, Beslenme, Saldırganlık, Stres