Optimizing the COVID-19 cold chain vaccine distribution network with medical waste management: A robust optimization approach

2019 yılının sonunda ortaya çıkan COVID-19 virüsü tüm dünyaya yayılarak bir pandemiye neden olmuştur. Bu durum tüm dünyayı hem sosyal hem de ekonomik olarak kötü yönde etkilemiştir. Bu tür salgınlara karşı en güçlü silahımız olan aşı için sürecin en başından itibaren çalışmalar başlamıştır. COVID-19 aşısı için üretim ve geliştirme süreci her ne kadar en zorlu süreç olsa da toplum bağışıklığının sağlanması için nüfusun tamamen aşılanması zorlayıcı bir dağıtım sürecini de gerektirmektedir. Aşılar kompozisyonları neden ile özel taşıma ve saklama koşullarına sahiptirler. Örneğin belirli sıcaklık aralıklarında tutulmaları gerekir. Bu nedenle soğuk zincir sistemlerine ihtiyaç duyulmaktadır. Soğuk zincirin kırılması aşıların bozulmasına ya da etkisiz hale gelmesine neden olabilmektedir. Bu tez çalışmasında aşıların soğuk zincir gereklilikleri ve çabuk bozulabilen yapıları dikkate alınarak Türkiye'de il düzeyinde COVID-19 aşısının dağıtımına tıbbi atık yönetimi ile birlikte odaklanılmaktadır. Bu bağlamda öncelikle literatür araştırması yapılmakta ve daha önce aşı dağıtım ağı ile ilgili yapılmış çalışmalar taranmaktadır. Ayrıca COVID-19 aşısının farklılıkları da dikkate alınarak literatürdeki boşluklar ortaya konmaktadır. Ardından problemin çözümü için bir Karışık Tamsayılı Doğrusal Programlama Modeli sunulmaktadır. Daha sonra, sunulan model deterministik gerçek hayat verileri ile İzmir ili için test edilmekte ve sonuçlar analiz edilmektedir. Ayrıca belirsizlik durumlarını da ele alabilmek için sağlam optimizasyon teknikleri kullanılarak bir sağlam model oluşturulmakta ve ortaya çıkabilecek farklı durumlar analiz edilmektedir. Son olarak gelecek çalışmalar için birtakım öneriler yapılmaktadır.