COVID-19 sürecinde ülkelerin sağlık sistemlerinin İki Aşamalı Network VZA Yöntemi ile değerlendirilmesi

Geçmişte meydana gelen çok sayıda pandemi milyonlarca insanın ölümüne neden olmuştur. Örneğin 20. yüzyılın en büyük salgın hastalıklarından biri olan İspanyol Gribi yaklaşık 50 ila 140 milyon kişinin hayatını kaybetmesine neden olmuştur. Büyük bir yıkıma yol açan bu pandemiden yaklaşık bir yüz yıl sonra, 2019 yılının Aralık ayında Çin'in Wuhan kentinde ortaya çıktığı düşünülen COVID-19 pandemisi günümüzde sağlık hizmetlerine olan ihtiyacı ve sağlık alanında yapılan çalışmaların önemini bir kez daha göstermiştir. Farklı sağlık sistemlerine sahip olan ülkelerden hangilerinin bu süreci yönetme konusunda daha başarılı olduğu bu çalışmanın temel araştırma sorusudur. 4 temel sağlık sistemi tipi olan Özel Teşebbüs / Serbest Pazar Tipi, Refah Yönetimli Tip, Kapsayıcı/ Bütüncül Tip ve Sosyalist Merkezi Planlama Sağlık Sitemi Tipi incelenerek yapılan çalışmada COVID-19 sürecinde en çok etkilenen 29 ülkenin seçilen değişkenler ile sağlık sistemlerinin İki Aşamalı Network VZA yöntemi ile performans değerlendirilmesi yapılmış ve etkin olan ülkelerin hangi sağlık sistemlerini kullandıkları açıklanmaya çalışılmıştır. Etkinlik analizi sonucunda elde edilen bulgular, klasik VZA ve İki Aşamalı Network VZA'da oldukça farklı sonuçların ortaya çıktığı göstermektedir. Çalışmanın sonucunda farklı sağlık sistemleri kullanan gelişmiş ülkelerin ya da sosyal ülke olarak örnek verilen bazı Avrupa ülkelerinin sağlık sistemlerinin etkin çıkmadığı gözlemlenmiştir. Etkin olan ülkelerin sağlık sistemi ile etkin olmayan ülkelerin sağlık sistemleri arasındaki farklara değinilmiştir.