On yedinci yüzyıl İstanbul'unda kültürler arası diyaloglar: Madonna della Misericordia ikonografisi ve Galata İkonası

Bu tez, tarih boyunca çok kültürlü bir kimliğe sahip olan Konstantinopolis/İstanbul'un Doğu ve Batı arasındaki kültürel etkileşimlerine bir tanık olarak Galata(/Pera)'daki San Piyer Kilisesi'nde bulunan ve SS.V. Odighitria olarak bilinen Meryem Ana ikonasına odaklanmaktadır. Varlığı bilinmesine karşın bu zamana dek detaylı bir incelemeye tabi tutulmamış olan bu hibrit ikona mekânsal ve tarihsel bağlamı değişmiş bir nesne olarak Bizans - Latin Batı - Osmanlı Devleti - Batı Avrupa arasındaki etkileşimlerin somutlaştığı bir görsel tanık konumundadır. Söz konusu hibrit ikona iki temel unsurdan oluşmaktadır: 13-14. yüzyıllara tarihlenen, 1475'de şehre gelen Kefeli Dominik rahiplerinin yanlarında getirdiği, bugün oldukça yıpranmış ahşap panel ve esere 17. yüzyılın son yıllarında (1698-99) uygulanan oldukça detaylı gümüş kaplama panel. Bu gümüş kaplama üzerine işlenmiş olan Madonna della Misericordia betimlemesi, Bakire Meryem'in mucizevi örtüsü altında bir araya gelmiş Hıristiyanları göstererek onun merhametli doğasını vurgulamaktadır. Bu betimleme Doğu'ya ve Batı'ya özgü özelliklerin sentezi sonucunda oluşmuş bir ikonografi ortaya koyarak farklı tarihsel ve kültürel katmanlar arasındaki etkileşimlerle ilgili yeni sorulara zemin hazırlamaktadır. Bu ikonayı bir vaka incelemesi olarak ele alan bu tez, Bakire Meryem'in iki kutup arasında tarih boyunca süregelen kültürel etkileşimlerdeki katalizör rolünü ortaya koymaktadır. Bu çalışma ayrıca Meryem ikonasının yanlış yorumlanageldiğini ortaya koyarak onu "Galata İkonası" olarak tanımlamakta ve onun temsilini belirleyen kültürel perspektiflere değinerek konuya bütünüyle yeni bir yorum getirmektedir. Bu yaklaşımların sonucu olarak bu tez Galata İkonu'nun Madonna della Misericordia ikonografisini 17. yüzyılın kültürel yapısını temel alarak nasıl zenginleştirdiğini ortaya koyarken, bu ikonanın Konstantinopolis/İstanbul'un Hristiyan kimliğinin bir sembolü ve şehrin kompozit, multikültürel yapısına bir atıf olduğunu öne sürmektedir. Anahtar Kelimeler: Madonna della Misericordia, Hodegetria, Yol Gösteren Meryem, Konstantinopol, İstanbul, 17. Yüzyıl, Meryem Ana ikonası, Merhametli Meryem, Dominikan Rahipleri, Galata/Pera, Bizans İmparatorluğu, Keffe, Cenova, Cenevizliler, Venedik, La Serenissima, Osmanlı İmparatorluğu.