Enine drenaj ve karayolunda menfez tasarımı

Kentdışı otoyolların tasarımında gözönünde bulundurulan faktörlerden en önemlisi yol için yeterli drenajın sağlanması zorunluluğudur. Karayolu drenajı, genel olarak gerek yeraltındaki gerekse yüzeydeki fazla suyun yol yapısına zarar vermesinin önlenebilmesi için kontrollü bir şekilde yoldan uzaklaştırılması şeklinde tanımlanabilir. Enine drenaj ise, yüzey suları ve yolu kesen nehir sularının yolun diğer tarafına iletilmesini ifade eder. Karayolu menfezleri, suyun akışını sürdürerek doğal su kaynağına (nehir veya göl gibi) ulaşabilmesi için yol altından iletimini sağlar. Genellikle küçük su yapıları olarak düşünülmesine rağmen menfezlerin, yeterli drenajın ve karayolu bütünlüğünün sağlanmasında rolleri büyüktür. Erozyonun azaltılması, sızmanın önlenmesi, dolgunun korunması, estetiğin ve hidrolik kapasitenin yükseltilmesi ve giriş-çıkışların yapısal dayanımının artırılması için menfezlerde çeşitli giriş ve çıkış konfıgürasyonları kullanılır. Bundan başka, menfezin, drenaj sistemi içinde verimli ve ekonomik işletiminin sağlanması için, yer ve uzunluk seçimine oldukça dikkat edilmesi gereklidir. Drenaj yapısının büyüklüğü ve maliyetinden bağımsız olarak, menfez hidrolik İHsanmmdan önceki en önemli aşama drenaj yapısının ileteceği debinin veya akış hacminin belirlenebilmesidir ve enine drenaj tasarımı, normal bir yol drenajından farklı olarak, daha kapsamlı bir hidrolojik analiz gerektirmektedir. İletilecek proje debisinin belirlenmesinden sonraki aşama da akışın, yolun bir tarafından diğer tarafına taşınmasında menfez performansının incelenmesini kapsayan hidrolik tasarım aşamasıdır.Bu tez çalışmasında, menfezlerin bazı genel özellikleri ile birlikte menfezlere ilişkin hidrolojik ve hidrolik özellikler ifade edilmiş ve tüm bu bilgiler ışığında yerli ve yabancı kaynaklardan derlenerek elde edilen bir tasarım yöntemi alternatif olarak önerilmiştir. Ek olarak, gerçek olayı gösterme açısından, Aydın-Denizli Otoyolu üzerinde birkaç menfez yeri seçilmiş ve menfezler, hem el ile hesap yöntemiyle hem de menfez tasarımına yönelik üç yazılımın kullanılmasıyla yeniden tasarlanarak sonuçlar değerlendirilmiştir.