Çukurova bölgesi tarla bitkilerindeki ekim nöbeti sistemleri,yabancı ot türleri, zarar durumları ve tohumlarınınürünlere karışma oranları

Bu çalışma, Çukurova Bölgesi'nde sürdürülebilir yabancı ot mücadelesi için bölgenin ekim nöbeti desenini belirlemek, bu desen içeririsinde yaygın olarak yetiştiriciliği yapılan kültür bitkilerindeki yabancı ot türlerinin zarar-yarar durumunu ortaya koymak ve hasat sırasında ürünlere karışan yabancı ot tohumlarını saptamak amacıyla yapılmıştır. Çalışmada, 2021-2023 yılları arasında Çukurova Bölgesi'nde dokuz farklı rotada, ekim nöbeti surveyi ve yabancı ot surveyi yapılmıştır. Bölgede ayçiçeği, buğday, mısır, pamuk ve soya olmak üzere beş farklı kültür bitkisinde yapılan yabancı ot surveylerinde yoğunlukları (adet/m2) saptanan yabancı ot türlerinin zarar-yarar durumu, "Yabancı Ot Zarar-Yarar Algoritması"na göre belirlenmiştir. Ayrıca, bölgede yabancı ot mücadelesindeki başarının ortaya konması ve tohumluk yabancı ot türlerine gereken önemin verilmesi için hasat edilen ayçiçeği, buğday, mısır ve soya ürünlerinden örnekler alınmıştır. Alınan örnekler laboratuvar ortamında incelenmiş, tanıları koleksiyon karşılaştırılmalı ve uzman yardımları ile yapılmıştır. Çalışma sonunda, ekim nöbeti surveylerinde, bölgede 15 farklı tarla bitkisi yetiştirilmesine rağmen, ekim nöbetinin zayıf olduğu, sulama sistemi olan ve güney bölgelerde ekim nöbeti deseninin daha zengin olduğu tespit edilmiştir. Çukurova Bölgesi'nde, "Yabancı Ot Zarar-Yarar Algoritması"na göre ayçiçeği ekim alanlarında 12 adet ana zararlı ve dokuz adet potansiyel ana zararlı; buğday ekim alanlarında 13 adet ana zararlı ve dokuz adet potansiyel ana zararlı; mısır ekim alanlarında 20 adet ana zararlı ve beş adet potansiyel ana zararlı; pamuk ekim alanlarında 17 adet ana zararlı ve altı adet potansiyel ana zararlı; soya ekim alanlarında 17 adet ana zararlı ve sekiz adet potansiyel ana zararlı yabancı ot türü belirlenmiştir. Bölgede, ayçiçeği, buğday, mısır, pamuk ve soya ekim alanlarında toplamda 193 adet yabancı ot türü bulunmasına rağmen bu türlerden 58 türün zararlı (ana zararlı ve potansiyel ana zararlı) olduğu, diğer türlerin ise yararı zararından fazla olduğu için agroekosistem için yararlı olduğu ortaya konulmuştur. Hasat sırasında ise ayçiçeği ürününe 63, buğday ürününe 106, mısır ürününe 22 ve soya ürününe 36 adet yabancı ot türüne ait tohumların karıştığı tespit edilmiştir. Sonuç olarak, bölgede tarımsal üretimde ve verimde sürdürülebilirliğin sağlanması için, ekim nöbeti deseni zenginleştirilerek herbisit rotasyonu ile entegre edilmeli, ana zararlı/potansiyel ana zararlı yabancı ot türleri bazında mücadele stratejileri oluşturulmalı, ürün içerisine karışan yabancı ot tohumları takip edilerek yapılan mücadelenin etkinliği araştırılmalıdır.