Cumhuriyet dönemi mezar taşı sözleri -İzmir/Menemen örneği-

İnsan hayatı doğum, evlilik ve ölüm olmak üzere başlıca üç geçiş döneminden oluşmaktadır. Bu dönemlerin sonuncusu ölümdür. Doğmak ve büyümek kadar ölüm de hayatın bir parçasıdır. İnsanlar, gerek atalarına duyduğu saygıdan gerekse ahiret inancından dolayı ölülerini gömme ihtiyacı duymuşlar; böylelikle mezar kültünü oluşturmuşlardır. Bunun dışında, mezar yerlerinin kaybolmaması yahut herhangi bir karışıklığa sebebiyet verilmemesi amacıyla mezarların baş ve ayak ucuna taşlar dikilmiş, sonrasında bu taşların üzerine çeşitli figürler ve yazılar yazılmış; böylelikle de mezar taşı ve mezar taşı sözü geleneği ortaya çıkmıştır. Bu çalışma, İzmir ili Menemen ilçesindeki Cumhuriyet dönemine ait olduğu tespit edilen mezar taşı sözlerinin tasnif edilerek incelenmesiyle birlikte mezar taşı ustaları ile görüşülerek mezar taşı sözlerinin oluşum ve seçiliş sürecinin ele alınmasından oluşmaktadır. Toplanan veriler kamera ve ses kayıt cihazı ile kayıt altına alınmış olup; gözlem ve mülakat teknikleri kullanılmıştır. Çalışmanın amacı, İzmir ili Menemen ilçesinde Cumhuriyet'in ilanından günümüze kadar geçen süreç içerisinde yazılan mezar taşı sözlerinin hem şekil ve üslup hem de muhteva bakımından incelenerek üzerinde fazla durulmayan bu konu hakkında bilim dünyasına katkı sağlamaktır. Çalışma, giriş, üç bölüm, sonuç, kaynak kişi dizini, kaynakça ve eklerden oluşmaktadır. Giriş kısmında, araştırmanın konusu, alanı, amacı, kullanılan teknik ve yöntemler, Menemen'in coğrafi yapısı, tarihçesi ve konumuzla bağlantılı olan temel kavramlar üzerinde durulmuştur. Birinci bölümde mezar taşı ustaları/işletmecileri ile yapılan görüşmeler doğrultusunda mezar taşı sözlerinin seçiliş süreci, kalıplaşmış mezar taşı sözleri ve mezar taşı ustalarının/işletmecilerinin mezar taşı sözlerine bakış açısı ele alınmıştır. İkinci bölümde manzumeler, nesirler ve edebî sanatlar incelenmiştir. Çalışmanın üçüncü bölümünde, tespit edilen mezar taşı sözleri muhteva bakımından ele alınmıştır. Üç ana bölümün ardından ise sonuç, kaynak kişi dizini, kaynakça ve ekler (metinler, fotoğraflar, soru kâğıdı örneği, mülakatlar) gelmektedir.