Cumhuriyet Dönemi muhafazakâr milliyetçilikte millet anlayışı

Türkleşmek, İslamlaşmak, Muasırlaşmak kavramlaştırmasının üzerinden bir asrı aşkın bir süre geçmesine rağmen bugün bu üçlü terimin dışında muhafazakâr milliyetçiliğin millet anlayışında milli birliği sağlamak adına farklı çözüm geliştirilebilmiş değildir. Osmanlı'nın son döneminde pratik bir durumdan ortaya çıkan bu yaklaşım kendi içerisinde dönüşümler yaşayarak bugünlere gelmiştir. Bu üçlü tanımlamadan ilk ikisi 1970'lerde Türk-İslam sentezi tarzı uyarlamalarla bir döneme damgasını vurmuştur. Sonrasında Türk-İslam ülküsü etrafında yapılan çabaların tüm toplumu kucaklamada yetersiz kalması bu formülün gücünün zayıflığına işaret eder. Millet anlayışındaki çalışmalar daha çok kültür ve medeniyet etrafında sıkışmış, muasırlaşma ideali entelektüel düzeyden topluma inmede yetersiz kalmıştır. Yapılan bu üçlü kavramlaştırma içinde ulusu (milleti) tanımlarken özellikle din, resmi milliyetçilik ile muhafazakâr milliyetçilik arasında gerilim ve çatışma alanına dönüşür. Ulus devletinin kuruluşunun yüzüncü yılında milletin bileşenleri üzerinde hala tartışmaların devam ediyor olması milleti tanımlamada toplumdaki her kesimin farklı tarz görüşe sahip olduğunu gösterir. Muhafazakârlığın tali, milliyetçiliğin asli olarak ele alındığı 'muhafazakâr milliyetçilik'ten kasıt dini yadsımayan, gerektiğinde dini imgeleri vurgulamaktan çekinmeyen Turancılığı çağrıştırmamakla birlikte ona hep uzaktan göz kırpan geleneksel milliyetçiliktir. Gelişme yönleri ve zaman dilimi farklı olsa da Batıda muhafazakârlığı milliyetçilikle, Türkiye'de milliyetçiliği muhafazakârlıkla buluşturan amilin sosyalizm tehdit algısı olduğu bu tezin önermelerinden bir diğeridir. Ortak düşman sosyalizm, bir dönem milleti bir arada tutmanın aracı olur. Çalışmanın kapsamı muhafazakâr milliyetçi düşünceye kaynaklık eden iki ana düşünceden biri olan İslamcılık'tan ziyade muhafazakâr değerleri dışlamayan, hatta 70'ler sonrası bilinçli şekilde ona yaklaşan milliyetçilik ile sınırlıdır. Milleti tanımlarken tarih, gelenek, dil, din gibi milli kültür kavramlarına sık sık atıfta bulunan muhafazakâr milliyetçiliğin ezeli millet anlayışını ebedi yaşatılması ülküsü üzerinde durulacaktır. Muhafazakâr milliyetçilikteki millet anlayışının karakteristik özelliklerini tanımlanması bu alanda yapılan çalışmalarda ilk olma özelliğini taşımaktadır. Resmi milliyetçiliğin ulus anlayışındaki vatandaşlık temelli kimlik yorumunu yadsımayan muhafazakâr milliyetçilik seküler yorumun dışarıda bıraktığı alanı din başta olmak üzere kültür ile inşa ederek millet anlayışına ruh kazandırma iddiasındadır.