Cumhuriyet Dönemi Türk şiirinde mizah ve ironi (1923-1938)

Cumhuriyet Dönemi Türk Şiirinde Mizah ve İroni (1923-1938) adlı bu çalışmada, 1923-1938 yılları arasında yayımlanan (baskısı yapılmış olan) toplam yetmiş dört şiir kitabı, kuramsal çerçevesi çizilen mizah ve ironi bağlamında ayrıntılı bir şekilde incelenir. Çalışmada insanoğlunun birtakım duygu ve düşüncesini ifade etmek için sosyal yaşamda bir söylem biçimi olarak kullandığı mizah ve ironinin, edebiyatın en estetik türü olan şiirdeki kullanımı, örnek metinler aracılığıyla irdelenir. Mizah, çoğunlukla muhataplarını güldürmek ve eğlendirmek için düzenlenen bir söylem biçimidir. Olayların, kişilerin ve durumların kimi yönlerini komikleştirerek ele alır. Bu yönüyle "gülme" edimine hizmet eder. İroni ise mizah ve hiciv/satir arasına konumlanan yapısıyla iki söylem şeklinin sentezidir. Başat amacı, muhatabını "eleştirmek" ve "alaya almak"tır. Ancak bunu yaparken kullandığı üslûp, örtük/imgesel ve çoğunlukla mizahîdir. Bu yüzden ironi, niyet açısından hicve; biçem açısından ise mizaha yaklaşır. Bu ölçütler ışığında incelenen Cumhuriyet Türkiye'sinin ilk on beş yılında yayımlanan eserlerde, mizahtan ziyade ironin baskın bir anlatım şekli olarak tercih edildiği görülür. İronin ise anlamsal açıdan daha çok imgesel, dolaylı ve örtük bir şekilde vücut bulduğu; yer yer de mizahî unsurlarla bezenerek okur beğenisine sunulduğu gözlenir. 1923-1938 yılları arasında eser yayımlayan toplam otuz altı şairin olmasına rağmen mizah ve ironiyi bilinçli bir söylem karakteristiği yapan sanatçı sayısının sınırlı olduğu sonucuna varılır. Elde edilen bulgular ve yapılan tahliller, geleneksel mizah anlayışının bu dönemde değişmeye başladığını gösterir. Türk edebiyatında köklü bir mazisi olan mizahın -özellikle hicvin- evrilerek ironik düzleme kaydığı saptanır.