Cumhuriyet savcısının hukuki statüsü, delilleri değerlendirme yetkisi ve sınırları

"Cumhuriyet Savcısının Hukuki Statüsü, Delilleri Değerlendirme Yetkisi ve Sınırları" konulu çalışmamızda, Cumhuriyet savcısının hukuki statüsü ortaya konulmuş ve delilleri değerlendirme yetkisi, soruşturma aşamasında haiz olduğu diğer tüm yetkileriyle birlikte bağlantılı olarak incelenmiştir. Ceza muhakemesi, bir suç şüphesiyle birlikte başlar. Soruşturma da, yetkili mercilerce suç şüphesinin öğrenilmesinden iddianamenin kabulüne kadar geçen evreyi ifade eder. Maddi gerçeğe ulaşma amacına yönelik faaliyetler bütünü olan ceza muhakemesinde, kuşkusuz ki, bu faaliyetlerin en önemlileri soruşturma aşamasında yapılmaktadır. Savcı, delil serbestliği ve delillerin serbestçe değerlendirilmesi ilkeleriyle birlikte olayı değerlendirerek suç teşkil eden bir olayın gerçekleşip gerçekleşmediği, gerçekleştiyse bu olayı gerçekleştiren kişinin şüpheli olup olmadığı hususunda bir değerlendirme yapmaktadır. Savcının değerlendirme yetkisinin kapsamını, olaya ilişkin topladığı tüm deliller oluşturur. Ancak hukuka aykırı deliller, bu serbestinin sınırını çizer. Bir suç şüphesiyle başlayan soruşturma aşamasında savcının iç içe geçen yetkileri, çalışmamızda olabildiğince ayrıştırmaya çalışılarak incelenmiştir. Ancak yine de, savcının yetkilerinin birbirinden kesin çizgilerle ayrılması mümkün değildir. Çünkü savcı, daha soruşturma aşaması başlamadan delilleri değerlendirmeye başlayarak, başlangıç şüphesinin oluşup oluşmadığının tespitini yapmaya çalışmaktadır. İnsan hakları açısından yürütülmesi ve sonuçlandırılması bakımından ceza muhakemesinin omurgası niteliğinde olan soruşturma, doğru ve eksiksiz bir delil toplama işlemiyle birlikte doğru bir değerlendirme ve sonuçlandırma gerektirir. Bu bağlamda bilhassa mevzuat ve uygulama değişikliği, geniş kapsamlı bir çalışmayı gerekli kılmıştır. Çalışmamızda konuya ilişkin Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi, Yargıtay, Anayasa Mahkemesi ve yabancı ülke yerel mahkeme kararlarına geniş şekilde yer verilmiştir.