Cumhuriyetin ilk yıllarında kurumsal kimlik çalışmaları: T.C. Ziraat Bankası ve Türkiye İş Bankası örneği (1923-1945)

İnsanlık tarihinde, mal ve hizmetlerin değişiminde kullanılan para kavramı, kökleri uygarlık tarihine kadar uzanan ve ekonomik ilişkilerin temelini oluşturan önemli bir unsurdur. Paranın korunması, para kazanma ve başkasının parasından kazanç elde etme, bir planlama gerektirir. Bu noktada, akla gelen kurumlardan biri de bankadır. Bankalar, ekonomik sistemin temel taşlarından biri olarak büyük önem taşımaktadır. Bankaların işlevleri, ekonomik büyümeyi destekleyerek finansal istikrarın sağlanmasına yol açmakta, müşterilerin gereksinimlerinin karşılanmasında da önemli roller üstlenmektedir. Müşterileriyle etkili iletişim kurarak müşterilerine güven duygusu aşılamaları ve toplumla bağını yönetmeleri için bankanın sürdürdüğü halka ilişkiler uygulamaları büyük bir öneme sahiptir. Bu tezin konusunu Cumhuriyet döneminin ilk iki bankası olan T.C. Ziraat Bankası ve Türkiye İş Bankası'nın nesilden nesile aktarılan, bugün de etkisini hala devam ettiren kurumsal anlatılarının ve çalışmalarının analizi oluşturmaktadır. Bu araştırma, T.C. Ziraat Bankası ve Türkiye İş Bankası'nın 1923-1945 yılları arasındaki halkla ilişkiler çalışmalarını inceleyerek, bankaların kurumsal hikayelerindeki değişimi tarihsel bir perspektifle ortaya koymayı amaçlamaktadır. Araştırmada T.C. Ziraat Bankası ve Türkiye İş Bankası'nın 1923-1945 yılları arasındaki faaliyetleri, bankacılık işlevlerinden hizmet işlevi ve halkla ilişkilerde kurumsal kimlik bağlamında analiz edilmiştir. Cumhuriyetin ilk yıllarında bankacılıkta halkla ilişkiler çalışmalarının nasıl biçimlendirildiği; bu dönemde T.C. Ziraat Bankası ve Türkiye İş Bankası'nın kurumsal iletişim çalışmalarında ön plana çıkan öğelerin neler olduğu; 1923-1945 yılları arasında T.C. Ziraat Bankası ve Türkiye İş Bankası'nın kurumsal iletişim çalışmaları toplumsal dönüşümde nasıl bir rol oynadığı sorularına yanıt aranmıştır. Bu amaçla, iki bankanın 1923-1945 yılları arasındaki çalışmaları, bankacılık işlevlerinden hizmet işlevi ve halkla ilişkilerde kurumsal kimlik bağlamında örnek olay (vaka) analizi yöntemi ile analiz edilmiştir. Analiz kurumsal faaliyetler, toplumsal faaliyetler, eğitsel faaliyetler ve sosyo-kültürel faaliyetler olmak üzere 4 ayrı tema üzerinden gerçekleştirilmiştir. 1923'te Cumhuriyetin ilanıyla birlikte T.C. Ziraat Bankası ve Türkiye İş Bankası, ekonomik, toplumsal, eğitsel ve sosyo-kültürel açılardan ülkenin modernleşme çabalarına önemli katkılar vermişlerdir. Her iki banka da tasarruf, kumbara, insan figürleri gibi unsurlara odaklanarak kurumsal iletişim çalışmalarını yürütmüştür. Hedef kitleleri farklı olsa da Türkiye İş Bankası geniş bir yelpazede hizmet sunarken, T.C. Ziraat Bankası tarım sektörüne odaklanarak kırsal kesime destekte bulunmuştur. T.C. Ziraat Bankası, tarımsal gelişimi teşvik ederek çiftçilere kredi imkanları sunmuş ve modern tarım tekniklerinin yayılmasına öncülük etmiştir. Ayrıca, tarım eğitimi ve kooperatifçilik alanında da önemli faaliyetler gerçekleştirmiştir. Türkiye İş Bankası ise eğitim projeleriyle genç neslin eğitimine katkıda bulunmuş, kültür, sanat ve spor alanlarına destek vererek toplumun kültürel ve sosyal gelişimine önemli katkılar sağlamıştır. T.C. Ziraat Bankası ve Türkiye İş Bankası, Cumhuriyetin kurulduğu günden 1945 yılına kadar hem ekonomik hem de kurumsal kimlik çalışmaları ile toplumsal, eğitsel ve sosyo-kültürel alanlarda gerçekleştirdiği faaliyetlerle Türkiye'de sadece bankacılık alanında değil modernleşme sürecinde de önemli rol oynamışlardır. Her iki bankanın kurumsal kimlik çalışmaları ilk dönemki rollerinden farklılaşsa da yüz yıllık bir süreç içinde güçlenerek sürmektedir