Cumhuriyetin sürgünleri yüzellilikler

Lozan Barış Antlaşması, Türkiye Cumhuriyeti'nin temelini kuran, sınırlarını belirleyen uluslararası bir antlaşmadır. Ankara Hükûmeti, 1919-1923 yılları arasındaki süreçte millî birliğe karşı koyan isyancıları, İstanbul Hükûmeti'nde ileri gelen yöneticileri yeni kurulan devlete kabul etmeme fikrini benimsemiştir. Ülkede yaşanan rejim değişikliğini korumak için; yeni devletin oluşumu esnasında ihanet içinde olduğu düşünülenler yurt dışına sürgün edilmiştir. Bu kişiler, mütareke döneminde İstanbul Hükûmeti tarafında yer almışlar, isyanlara katılmışlar veya işgalci devletlerle iş birliği içerisinde olmuşlardır. Mütareke dönemi boyunca Ankara Hükûmeti ile İstanbul Hükûmeti; birbirlerinden ayrı politikalar izlemişlerdir. İstanbul Hükûmeti, İtilaf kuvvetlerinin işgallerine karşı koyan Kuvayımillîye direnişini engellemek için, çeşitli bölgelerde isyanlar çıkartmış ve Ankara hareketini yok etmeye çalışmıştır. Kuvayımillîye hareketinde yer alanlar, işgalci devletlere karşı savaşmakla beraber isyancılara karşı da mücadele vermiştir. Bu mücadeleden zaferle çıkan Ankara Hükûmeti, İtilaf Devletleri ile Lozan Barış Antlaşmasını imzalamıştır. Ankara Hükûmeti, mücadele sürecinde İstanbul Hükûmeti bürokratlarının ve isyancıların kendilerine çıkardıkları zorlukları cezalandırma kararı almış ve Lozan Antlaşmasına ek bir protokolle Yüz elli kişiye vatandaşlık verilmemesi hususu eklenmiştir. Daha sonra mecliste süren tartışmalarla Yüz elli kişiyi belirlenerek bu kişilerin Türkiye Cumhuriyeti'nden çıkarılması kararlaştırılmıştır. Tezde, ulus-devlet inşa sürecinde devlet aklının ve devletin karar mekanizmalarının hareket ediş süreci izlenmiştir. Devletin kurucuları, yeni kurulan devlete zarar verebilecek kişileri bertaraf etmişlerdir. Devletin kurulmasının üzerinden on dört yıl geçince devletin yöneticileri, eski rejim taraftarlarının devlete artık zarar veremeyeceği düşünmüş ve sürgün edilen kişiler üzerindeki yasakları ortadan kaldırmıştır. Bu tezde Yüzelliliklerin nasıl tespit edildiği, 1924 yılında ülkeden çıkarılışları, gurbet hayatları ve nihayet 1938 yılında affedilmeleri gibi konular devlet, millî kütüphane arşivleri taranarak ele alınmıştır.