Cyclamen persicum çeşitlerinde fiziksel mutagen (60Co ve 137Cs) etkilerinin araştırılması

Bu tez çalışmasında, Cyclamen bitkisinde etkili mutasyon dozunun belirlenmesi amaçlanmıştır. Etkili mutasyon dozunu belirlemek için gama ışın kaynağını (Kobalt-60 ve Sezyum-137) kullanılarak 3 deneme kurulmuştur. Kobalt-60 kaynağı ile bitkilere 0, 2, 5, 10, 15, 20, 35 ve 45 Gy ve tohumlara 0, 2, 5, 10, 15, 20, 35, 45, 65, 85, 110 ve 130 Gy dozları uygulanmıştır. Sezyum-137 kaynağında ise tohumlara 0, 50, 100, 150, 200, 250 ve 300 Gy ile ışınlanmıştır. Kontrol ve farklı ışın dozlarında ışınlanan bitkilerde ve tohumlarda 30. ve 60. gün morfolojik veriler alınarak regresyon analizi yapılmıştır. M1 bitkilerinde morfolojik ve fizyolojik özellikler üzerine etkilerinin belirlenmesi, mutasyon ıslahı çalışmalarında kullanılabilecek en uygun gama ışını etkili mutasyon doz değerinin saptanması ve bitkinin morfolojik bakımından süs bitkisi sektör beklentilerini karşılayabilecek çeşit geliştirilmesi amaçlanmıştır. Etkili mutagen dozu, Kobalt-60 (60Co) kaynağında dozlar arası fark çıkmadığı için hesaplanamamıştır fakat Sezyum-137 (137Cs) ışın kaynağı dozları verilerinde hesaplanan değer 301.9 Gy'dir. Daha fazla çimlenme için 290 Gy olarak belirlenmiştir. Kontrol ve farklı ışın dozları uygulanmış tohum ve yumrulara ait çimlenme oranı, canlılık oranı, bitki boyu (mm), yaprak en-boy (mm) ve yaprak sayısı (adet/bitki) olarak hesaplanmıştır. Elde edilen sonuçlara göre Cyclamen bitkisine uygulanan mutasyon dozları neticesinde yeni bir çeşit ve farklı formda çiçek yapısı bakımından ümitvar genotiplerin olduğu kanaatine varılmıştır.