Dane mısır ekiminde ilerleme hızının ekim kalitesine etkisi ve istatistiksel proses kontrol yöntemiyle değerlendirilmesi

Bu çalışmada, Sakarya ili Arifiye ilçesinde üretici arazisinde, dane mısır yetiştiriciliğinde ilerleme hızının ekim kalitesi üzerine etkisinin belirlenmesi ve İstatistiksel Proses Kontrol yöntemi ile değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Ekim işleminin kalitesinin belirlenmesinde; tarla filiz çıkış derecesi, sıra üzeri bitki dağılımı ve ekim derinliği düzgünlüğü kullanılmıştır. Sıra üzeri bitki dağılım düzgünlüğü için boşluk oranı, ikizlenme oranı ve kabul edilebilir bitki aralığı oranı (KEBA) belirlenmiştir. İlerleme hızının (3.6 km/h, 5.4 km/h ve 7.2 km/h) incelenen parametreler üzerine istatistiksel olarak önemli bir etkisnin olmadığı belirlenmiştir. Deneme alanlarında tarla filiz çıkış derecesi V1 hızında %93.75, V2 ve V3 hızlarında ise %90.74 olmuştur. İlerleme hızı arttıkça boşluk oranı ve ikizlenme oranı değerleri artmış, KEBA değeri ise azalmıştır. Sıra üzeri bitki dağılım düzgünlüğü parametrelerine göre yapılan değerlendirmede, yapılan ekim işleminin kalitesinin genel olarak 'iyi' olduğu belirlenmiştir. Ekim kalitesi; boşluk oranı ve KEBA değerlerine göre V1 hızında "iyi", V2 ve V3 hızlarında ise "orta" seviyede iken ikizlenme oranına göre V1 ve V2 hızlarında "iyi", V3 hızında ise "orta" sevidedir. Ekim derinliği V3 hızında daha yüzeyseldir ve üç ilerleme hızında da makine üzerinde ayarlanan ekim derinliğinden (5 cm) daha düşüktür. Sıra üzeri bitki dağılımı düzgünlüğü bireysel ortalama ve hareketli aralık kontrol şemaları ve proses yeterlilik rosyosuna (Cr) göre değerlendirilmiştir. Buna göre V1 ve V2 hızlarında ekim işleminin kontrol altında olduğu, V3 ilerleme hızında ise ekim işleminin kontrol altında olmadığı belirlenmiştir. Ekim işlemini kontrol altına alabilmek için ekim makinasının çalışma performansını olumsuz etkileyen faktörler belirlenmeli ve gerekli önlemler alınmalıdır. Ekim kalitesinin kontrol altında olması optimum tohum kullanımı ve verim açısından önemlidir.