Dava metinlerine söylem çözümlemesi bağlamında bir yaklaşım denemesi: Yassıada davaları örneği

Bu çalışmada belli bağlamlarda, belli temalar etrafında benzer söylemler üretildiği; bireylerin benzer yapıları, benzer anlamları üretmek için kullandıkları savı ileri sürülmektedir. Bu doğrultuda kurumsal bir söylem olan mahkeme salonu söylemi, belli bir bağlamda bireylerin konumlarına göre gerçekleştirdikleri "söylemler" bakımından incelenmeye elverişlidir. Bu bağlamda mahkeme salonu söyleminde sanıklar ve tanıklar tarafından kullanılan dilin söz varlığının, yapı ve ifade bakımından gösterdiği özelliklerin söylem çözümlemesi temelinde tespit edilebileceği düşünülmektedir. Çalışmanın amacı; genel anlamda, belli bir bağlamda, bir tema etrafında bireylerin konumlarına göre gerçekleştirdikleri dil tercihlerini göstermektir. Özel anlamda ise bu çalışmada, mahkeme salonu söyleminde sanık ve tanık söylemlerinin betimlenmesi amaçlanmaktadır. Bu doğrultuda sanık ve tanık ifadelerini sözcük, söz dizimi ve sözce düzeyinde; her açıdan ve bütüncül bir şekilde incelemek için bir plan tasarlanmıştır. Çalışmada söylem çözümlemesi temelinde söz bilimi, edim bilimi, konuşma çözümlemesi alanlarından faydalanılmıştır. Ayrıca gerekli görülen yerlerde bazı sözcük seçimleri, dil yapıları, ifade biçimleri yüzde ve frekanslarla da gösterilmiştir. Çalışmada, "Yassıada Davaları"nın Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) tarafından yayımlanan duruşma tutanaklarından seçilen üç dava metni incelenmiştir. İnceleme bölümü; her dava için "Genel Özellikler", "Dil Bilgisel Analiz / Dil Bilgisel Özellikler" ve "Retorik Analizi / Söylemsel Özellikler" olmak üzere üç ana başlık altında hazırlanmıştır. Üç aşamada gerçekleştirilen analiz ile sanıklar ve tanıklar tarafından kullanılan sözcük seçimleri, dil yapıları, ifade biçimleri belirlenmeye çalışılmıştır.