Değerler eğitiminde edebî ürünlerden yararlanma: Nasreddin Hoca fıkraları

Dünya genelinde şiddete başvurma, cinayete teşebbüs, uyuşturucu madde kullanımı, hırsızlık, cinsel istismar vb. suçların artış göstermesi değerler eğitimi konusuna olan ilgiyi arttırmış, ülkeler eğitim sistemleri aracılığıyla yeni nesilleri bilgiyle donatılmış bireyler olmaktan çok iyi vatandaş, iyi insan olarak yetiştirmeyi amaçlamaya başlamıştır. Değerler eğitimi, ülkemizde Milli Eğitimi Bakanlığı tarafından hazırlanan kimi derslere ait öğretim programlarında açıkça yer alırken kimi derslerde değerler, örtük program yoluyla öğrencilere kazandırılmaya çalışılmaktadır. Türkçe öğretiminde de değerler, öğrencilere temalarda yer alan metinlerin iletileri vasıtasıyla aktarılmaktadır.Türkçe öğretiminde kullanılan edebi ürünler, içinde barındırdıkları zengin iletilerle ana dili eğitimi yanında değerler eğitimi için de ulusal ve evrensel bir kaynak olma niteliği taşımaktadır. Bu çalışmada, öğrencilere değer kazandırma sürecinde edebi ürünlerinden yararlanmanın önemi üzerinde durulmuş, halk kültürümüzün önemli ögelerinden olan Nasreddin Hoca fıkralarının değerler eğitiminde araç olarak kullanılmasına yönelik bir tespit çalışması yapılmıştır. Bu doğrultuda araştırmanın amacı, Nasreddin Hoca fıkralarında yer alan değer unsurlarını belirleyerek sınıflandırmak ve bunların Türkçe eğitimi ve değerler eğitimindeki önemini ortaya koymaktır. Araştırmada betimsel analiz yöntemi kullanılmıştır. Araştırma, Sakaoğlu ve Alptekin (2009) tarafından kaleme alınan Nasreddin Hoca kitabında yer alan 124 adet fıkra üzerinde yürütülmüştür. Araştırmanın verileri, Schwartz'ın (1992) on boyuttan oluşan değer listesi aracılığı ile elde edilmiştir. Araştırmada elde edilen verilerin analizi için doküman analizi yöntemi kullanılmıştır. SPSS 13.0 kullanılarak değerlerin nicel analizi yapılmıştır. Araştırma sonucunda fıkralarda en fazla özyönelim, uyarılım, hazcılık boyutlarından oluşan yeniliğe açıklık değer tipinin yer aldığı görülmektedir. Bu değer tipini iyilikseverlik, evrenselcilik boyutlarından oluşan özaşkınlık değer tipi, uyma, güvenlik, geleneksellik boyutlarından oluşan muhafazakârlık değer tipi, başarı, güç, hazcılık boyutlarından oluşan özgenişletim değer tipleri takip etmektedir.Bu doğrultuda Nasreddin Hoca fıkralarının barındırdığı zengin kültür ögeleriyle ulusal ve evrensel değerleri yansıtması bakımından başta Türkçe öğretiminde değer aktarımı olmak üzere, diğer derslerde de okul içi ve okul dışı etkinliklerde kullanılabilecek, ders kitaplarında yer alabilecek metinler olduğu sonucuna ulaşılmıştır.Anahtar Kelimeler: Fıkra, Nasreddin Hoca Fıkraları, Değerler Eğitimi, Edebi Ürünler