Demanslı bireylere bakım verenlerin uyku kalitesi ve etkileyen etmenlerin incelenmesi

Bu araştırma, demanslı bireylere bakım verenlerin uyku kalitesi ve etkileyen etmenlerin incelenmesi amacıyla tanımlayıcı, kesitsel, kestirimsel araştırma tasarımına uygun şekilde yapılmıştır. Araştırma Şubat – Temmuz 2019 tarihleri arasında DEUTF Geriatri Bilim Dalı Yaşlanan Beyin Polikliniği ve Nöroloji Anabilim Dalı Demans Polikliniğine başvuran demans hastasına bakım veren 119 aile üyesiyle yürütülmüştür. Araştırmada olasılıksız örnekleme yöntemi kullanılmıştır. Bu çalışmada veri toplama araçları olarak; Demografik veri toplama formu, MMT, NPE, GYA, EGYA, BDÖ, ASÖ, CKÖ, BVY ve PUKİ kullanılmıştır. Araştırmada verilerin değerlendirilmesinde SPSS 25.0 programı kullanılmıştır. Bakım verenin uyku kalitesiyle ilişkili faktörleri belirlemek amacıyla korelasyon analizi yapılmıştır. İlişkili faktörlerin uyku kalitesini ne kadar yordadığını anlamak amacıyla çoklu regresyon analizi yapılmıştır. G-power 3.1 programında, etki büyüklüğü d=0.15 (orta etki), anlamlılık düzeyi 0.05'den küçük, örneklem sayısı 119, regresyon analizinde 8 değişken baz alınarak araştırmanın gücü %85 olarak bulunmuştur. Araştırmada demanslı bireye bakım verenlerin uyku kalitelerinin kötü olduğu (PUKİ puan ortalaması 10,70±3,663), bakım verenlerin uyku kalitesini demanslı bireylerin tanıtıcı özelliklerinin etkilemediği (p>0,05), bakım verenlerin tanıtıcı özelliklerinden ise sadece yaş değişkeninin (p=0,043) uyku kalitesini etkilediği; demanslı bireylerin SMMT (p<0,001), GYA (p=0,010), EGYA (p=0,003) ve NPE (p=0,001) puanları ile bakıcıların BDÖ (p=0<001), ASÖ (p<0,001), CKÖ (p<0,001) ve BVY (p<0,001) puanlarının etkilediği sonuçlarına varılmıştır. Bu çalışmada yapılan regresyon analizi sonucuna göre; demanslı bireylerin SMMT, NPI, IGYA, GYA; bakım verenlerin ASÖ, BVY, BDÖ ve CKÖ ile birlikte bakım verenin uyku kalitesinin anlamlı bir yordayıcısıdır (F= 17,020; p<0,001). Belirtilen sekiz değişken birlikte uyku kalitesindeki varyansın %55'ini açıklamaktadır. Hemşireler, demanslı bireylerin zorlu bakım süreçlerinde onlara yardımcı olan bakım verenlerin de ihtiyaçlarını göz önünde bulundurmalıdır. Yapılan bu çalışma sonucunda bakım verenlerin uyku kalitesinin kötü olduğu belirlenmiştir. Bu araştırma sonuçlarının bakım verenlerin uyku kalitesine olan farkındalığı arttıracağına, bakım verenlerin uyku kalitesini iyileştirmeye yönelik planlanacak araştırmalara yol göstereceğine inanılmaktadır. Anahtar Sözcükler: Demans, bakım veren, uyku.