Demir Özlü'nün hikâyeciliği

Demir Özlü'nün Hikâyeciligi? adını tasıyan bu çalısmanın amacı; Türk edebiyatında 1950 sonrası dönemde eser vermeye baslayan Demir Özlü'nün hikâyecilerindeki ortak yönleri tespit etme ve bu dönem Türk hikâyeciliginin ana çizgilerini belirlemektir. 1950 sonrası Türk hikâyeciliginde yazarın yerinin anlasılması, aynı zamanda bu dönemde ortaya konulan eserlerin Türk kültür hayatına bir katkısının olup, olmadıgının tartısılması anlamında bir bakıs açısı da tasımaktadır. Bu çalısmada yöntem olarak Demir Özlü'nün eserleri merkezde olmak üzere; yazarın hayatı, eser verdigi dönemin özellikleri, kendi kusagının sanat anlayısı, yazarın eserlerinde görülen hâkim bakıs açısı olan varolusçu felsefenin özellikleri dikkate alınmak suretiyle eserler, yapıları bakımından incelenmistir. Üç bölüm altında toplanan bu çalısmanın birinci bölümünde yazarın hayatı, eserlerini yayımladıgı basın organları, mizacı, edebiyat ve sanat anlayısı; ikinci bölümünde yazarın eser vermis oldugu türlere göre eserlerinin tanıtılması; üçüncü ve son bölümünde de yazarın hikâyeciliginin ortak noktaları tespit edilmeye çalısılmıstır. Demir Özlü'nün hikâyeciligini eserlerinden hareketle üç ana döneme ayırmak mümkündür. Varolusçu düsüncenin egemen oldugu dönem, toplumsal bakıs açısının agırlık kazandıgı dönem, sürgünlük ve sonrası dönemdir. Yazarın hikâyelerindeki sahıs kadrosu; erkekler, kadınlar, evli çiftler, çocuklar ve insan toplulukları baslıkları altında toplanabilir. Bu kisileri sosyal statülerine, fiziksel özelliklerine göre tasnif etmek mümkündür. Genel olarak bakıldıgında hikâyelerde çogunlukla sanatçı ve sanat çevresine yakın kisiler, sokaklarda karsılasılabilecek sıradan insanlar, askerler, polisler, bekçiler, garsonlar, mirasyediler, sıra dısı olanlar, farklı cinsel egilimi olanlar, hayat kadınları gibi kisiler görülür. Bu kisiler genellikle anlatıcının iliskide bulundugu, ilgi duydugu ya da arzuladıgı kisiler olup, sosyal statülerine veya dinî inanıslarına göre okura tanıtılırlar. 278 Mekânların anlatımı, yazarın eserlerinde önemli bir yere sahiptir. Mekân bir oda olabilecegi gibi, bir bar, bir pastane ya da bir sehirdir. Yazarın hikâyelerinde görülen mekânlar su baslıklar altında toplanır: Yasam olaylarına sahne olan yerler: Alanlar, caddeler, sokaklar, oteller, barlar, lokantalar, pastaneler, oteller, odalar. Dinî ibadet yerleri: Camiler, kiliseler, katedraller. Ülkeler ve kentler: Türkiye ve Türkiye'deki kentler, Yabancı ülkeler ve kentlerdir. Demir Özlü'nün hikâyelerinde temayı olusturan en temel düsünce varolus düsüncesi ve varolusla ilgili kavramlardır. Bunaltı, sanrı/düs, bagsızlık, suçluluk duyma, anlamsızlık, hiçlik duygusu, ölüm düsüncesi ve intihar, cinsellik, içki içmek varolusla ilgili görülen kavramlardır. Hikâyelerdeki temalar içerisinde ikinci sırada toplumsal bakısla ilgili olanları gelir. Bunlar; ideoloji, degisim, dinî inanıs, siyasî olaylar, toplumsal normlar, tutukluluk olarak sıralanabilir. Yazarın özellikle 1970'li yıllarda kaleme aldıgı hikâyelerde belirgin bir biçimde toplumsal bir bakıs açısının ön plana çıktıgı görülmektedir. Hikâyelerde görülen temalar içerisinde üçüncü sırada sürgünlük ve ona baglı olarak yabancılık ve yalnızlık yer alır. Yalnızlık ve yabancılık aynı zamanda varolussal bir kavram olarak da kendini göstermektedir. Basta öykü olmak üzere roman, deneme, anı, günlük, makale yazarı olan Demir Özlü, öykü ve romanın asıl islevinin bilgi vermek olmadıgını, kurmaca oldugunu hiç gözden uzak tutmamıs, hikâyelerinde, toplumsal konuları da islemesine ragmen, siyasi, politik düsüncelerini hikâyelerinin anlatımında ön plana geçecek düzeyde yer vermemistir. Bu düsüncelerini edebiyatın diger türleri olan deneme, makale gibi türlerde dile getirmeye çalısmıstır.