Demodikoz hastalarında Demodex brevis ve Demodex folliculorum'un patogenezdeki rolü ve serum zonulin düzeyleriyle bağırsak geçirgenliğinin değerlendirilmesi

Giriş ve Amaç: Demodex spp., insan cildinde en sık rastlanan ektoparazitlerden biridir ve özellikle bağışıklık sisteminin zayıfladığı durumlarda sayıca artarak demodikozis adı verilen inflamatuvar bir cilt hastalığına yol açabilir. Son yıllarda inflamatuvar cilt hastalıklarının patogenezinde yalnızca lokal faktörlerin değil, sistemik mekanizmaların da rol oynayabileceği anlaşılmış; özellikle bağırsak geçirgenliğindeki artış bu süreçlerde dikkat çekici bir faktör olarak öne çıkmıştır. Zonulin, enterositlerden salgılanan ve intestinal epitel hücreleri arasındaki sıkı bağlantıların (tight junction) düzenlenmesinde görev alan bir proteindir. Artan zonulin düzeyleri, bağırsak bariyerinin bütünlüğünün bozulduğunu ve geçirgenliğin arttığını göstermesi açısından önemli bir biyobelirteç olarak kabul edilmektedir. Bu bağlamda, çalışmamızda demodikozis tanısı almış bireylerde Demodex folliculorum ve Demodex brevis yoğunluğunun serum zonulin düzeyleriyle ilişkisi incelenerek, ciltteki inflamatuvar tablo ile intestinal bariyer disfonksiyonu arasındaki olası bağlantının değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Gereç ve Yöntem: Düzce Üniversitesi Dermatoloji Polikliniği'ne başvuran, demodikozis tanısı almış 44 hasta ile benzer yaş ve cinsiyet dağılımına sahip 41 sağlıklı gönüllü çalışma kapsamına alınmıştır. Katılımcıların demografik özellikleri, yaşam alışkanlıkları ve evcil hayvan sahipliği sorgulanmış; Demodex folliculorum ve Demodex brevis varlığı standart yüzeyel deri biyopsisi (SYDB) yöntemiyle belirlenmiştir. Serum zonulin düzeyleri, ELISA yöntemi kullanılarak spektrofotometrik olarak ölçülmüştür. Zonulin düzeyleri ile Demodex türlerinin yoğunluğu arasındaki ilişkiler analiz edilmiş; gruplar arası karşılaştırmalarda Student t-testi ve Fisher exact testi kullanılmıştır. Bulgular: Hasta grubunda serum zonulin düzeyleri 25,34 ± 5,82 ng/ml, kontrol grubunda ise 20,48 ± 7,59 ng/ml olarak ölçülmüş ve bu fark istatistiksel olarak anlamlı bulunmuştur (p=0,001). Hasta grubunda D. brevis pozitifliği oranı %36,4 olup, literatürde bildirilen oranlarla uyumludur. Demodex brevis ii pozitifliği ile zonulin düzeyleri arasında anlamlı bir fark saptanmamıştır (p=0,971). Cinsiyet grupları karşılaştırıldığında, kadın hastaların zonulin düzeyleri (25,31 ± 5,53 ng/ml) erkek hastalara (18,97 ± 7,86 ng/ml) kıyasla anlamlı düzeyde yüksek bulunmuştur (p<0,001). Klinik semptomlara göre değerlendirildiğinde, yağlanma şikayeti olan hastalarda zonulin düzeyleri olmayanlara göre daha yüksektir (28,82 ± 4,01 ng/ml vs. 24,45 ± 5,92 ng/ml; p=0,043). Akne şikayeti olan bireylerde de zonulin düzeyleri anlamlı şekilde yüksek bulunmuştur (30,24 ± 4,47 ng/ml vs. 24,41 ± 5,62 ng/ml; p=0,014). Ayrıca aknesi olan hastalarda evcil hayvan sahipliği oranı (%71,4), aknesi olmayanlara kıyasla (%18,9) belirgin olarak daha fazladır (p=0,011). Cilt bakımı ve makyaj alışkanlıkları ile zonulin düzeyi arasında anlamlı bir ilişki saptanmamıştır. Sonuç: Bu çalışma, demodikozis hastalarında zonulin düzeylerinin sağlıklı bireylere göre anlamlı şekilde yüksek olduğunu, özellikle akne ve yağlanma şikayeti olan bireylerde bağırsak geçirgenliğinde artış olabileceğini ortaya koymuştur. Buna karşın, zonulin düzeylerinin Demodex brevis varlığı ile doğrudan ilişkili olmadığı görülmüştür. Elde edilen bulgular demodikozis hastalarında bağırsak geçirgenliğinin artmış olabileceğini düşündürmektedir; ancak bu ilişkinin daha güçlü şekilde ortaya konulabilmesi için geniş örneklem gruplarıyla yapılacak ileri çalışmalara ihtiyaç vardır. ANAHTAR KELİMELER: Demodikozis, demodex, zonulin, bağırsak geçirgenliği, biyobelirteç