Demografik dönüşüm, Türkiye'de kırsal yaşlanma ve sosyo-politik yansımalar

Sanayileşmeyle birlikte yaşanan sosyal ve ekonomik değişimler, demografik dönüşümleri de beraberinde getirmiş ve toplumlar hızlı bir yaşlanma sürecine girmiştir. Dolayısıyla ortalama yaşam süresinin artması biçiminde kendini gösteren bu sürece, bilim ve teknolojinin gelişmesinin tıp teknolojisine yansıması; doğum kontrol yöntemlerinin gelişmesi ve beraberinde ölüm oranlarının azalması doğrudan etki etmiştir. Bunlara ek olarak kadının çalışma yaşamına girmesi ve modern olma bilincinin aktarımları da doğurganlığı azaltırken süreç ortalama yaşam süresini ve bağlı olarak ortalama yaşı yükseltmiştir. Toplumsal yaşlanma biçiminde kendini gösteren ve öncelikli olarak modern Batı toplumlarına özgü olan bu demografik dönüşüm, sağlık ve bakım hizmetlerinden yaşlılık politikalarına kadar birçok alanda yeni bir kurumsal örgütlenmeyi gerekli kıl-mıştır/maktadır. Hal böyle olunca endüstrileşmenin getirileri doğrultusunda organize olan modern toplum, birçok ihtiyacın profesyonel hizmetlerle karşılandığı, rasyonel işleyişe sahip olan kurumların hākim olduğu, kent merkezli bir örgütlenme biçimi ve buna paralel sosyo-politik yapı üretmiştir. Üstelik bu tarz örgütlenme biçimi hegomonik bir şekilde evrensel öğreti haline getirilerek tüm toplumlarda uygulanabilecek bir model gibi sunulmuştur. Oysa demografik dönüşümün dinamikleri açısından hem sanayi toplumu olma, hem modern toplumu inşa etme, hem de demografik dönüşümün nitelikleri açısından -Türkiye örneğinde de olduğu gibi- farklı görünümlerden bahsedilebilir. Türkiye, sanayileşmenin yarattığı demografik değişimin genel nitelikleri itibariyle, Batı toplumlarındakine benzer bir dönüşüm süreci geçirse ve bu dönüşümün gerektirdiği örgütsel yapıyı göreli olarak üretse de kendi yapısal özellikleri nedeniyle -geç endüstrileşme ve modernleşme etkisiyle- bir takım farklılıklar barındırmaktadır ki son 35 yıla damgasını vurur bir şekilde Neoliberal politikaların etkisiyle hızla tasfiye olan Türkiye kırsalında/köylerinde kendine özgü bir demografik dönüşüm ve bağlı olarak yaşlanma sürecinin işlemesi, belirtilen farklılıkların göstergesi niteliğindedir. Böylelikle bu çalışmanın temel problemi; Sanayi toplumu ile birlikte meydana gelen demografik dönüşümün, toplumsal yaşlanma üzerindeki etkisini, Türkiye mahallesindeki/köyündeki yaşlanma dinamiklerini dikkate alarak irdelemek ve bunun sosyo-politik yansımalarını modern projeksiyonun temel kurguları çerçevesinde sorgulamak esasına oturmaktadır.