Demokrasi ilkesi ışığında Türkiye'de siyasi partilere ilişkin gelişmeler

Siyasi partiler günümüz demokrasilerinin vazgeçilmez unsurlarıdır. Bu nedenle siyasi partiler bugün birçok ülkede anayasal ve yasal düzenlemelere konu edilmiştir. Daha önce örgütlenme hürriyeti kapsamında derneklerle aynı statüye tabi olan siyasi partiler, günümüz hukuk sistemlerinde kendilerine özel bir yer edinmişlerdir. Siyasi partilerin ülkemizdeki tarihsel gelişimi oldukça çalkantılı bir sürece sahne olmuştur. Osmanlı Devleti'nde gizlilik esasıyla faaliyet yürüten siyasi cemiyetlerinden, bugünün meşru ve kurumsal siyasi partilerine erişinceye dek ülkemizde kayda değer hukuki gelişmeler yaşanmıştır. Bu çalışmamızda, Türkiye'deki siyasi parti gelişmelerinin kronolojik olarak ele alınması ve kaydedilen gelişmelerin demokrasi ilkesi ışığında değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Çalışmamız toplam üç bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde siyasi parti kavramına değinilmiş, siyasi partilerin kavramsal, ulusal ve uluslar arası anlamları gözetilerek işlev ve fonksiyonları ortaya konmaya çalışılmıştır. Devamında demokrasi ve siyasi parti özgürlüğü kavramları genel hatlarıyla ele alınmış; siyasi partilerin tarihsel gelişimleri ve hukuki statülerine değinilmeye çalışılmıştır. Tezin ikinci bölümde, 1982 Anayasası'na kadarki süreçte Türkiye'deki siyasi parti gelişmeleri; üçüncü bölümde ise 1982 Anayasası'ndan günümüze kadarki süreci kapsayacak şekilde Türkiye'deki siyasi parti gelişmeleri ele alınmıştır. Gerek ikinci bölüm, gerekse üçüncü bölümde yapılan değerlendirmelerimiz demokratikleşme ilkesi ışığında olumlu ve olumsuz gelişmelerin tespitini içerir şekilde kaleme alınmıştır. Anahtar Kelimeler: Siyasi Partiler, Demokrasi, Parti İçi Demokrasi, Siyasi Parti Yasakları.