Denetçilerin etik pozisyon, hile, sorumluluk ve nepotizm algılarının denetçi bağımsızlığına etkisi: Bağımsız denetçiler üzerinde bir araştırma

Bu çalışmada son yıllarda önemi giderek artan denetim mesleğine dönük olarak denetçilerin bağımsızlık algılarını etkileyen unsurlar incelenmeye çalışılmıştır. Denetim faaliyetleri yeni Türk Ticaret Kanunu çalışmaları ile birlikte daha da önemli hale gelmiş ve denetçilerin sorumlulukları daha da artmıştır. Denetim faaliyetinin sağlıklı bir şekilde uygulanabilmesi pek çok unsurdan önce denetçilerin bağımsızlığı ile yakından ilgilidir. Denetçi bağımsızlığını etkileyen unsurlar öncelikli olarak ele alınan konuların başında geldiğinden konu ile ilgili yapılmış çok sayıda çalışmaya konu olmuştur. Ancak özellikle Türkiye örneklemi açısından denetçilerin bağımsızlık algılarını etkileyen unsurları içeren az sayıda çalışmanın olduğu görülmektedir.Bu noktadan hareketle hazırlanan çalışmada denetçilerin bağımsızlık algılarının etik pozisyon, hata/hile, sorumluluk ve nepotizm algıları ile olan ilişkileri incelenmiştir. Bağımsız denetçiler üzerinde yapılan ve anket yoluyla toplanan veriler yardımı ile yapılan analizlerde SPSS 16.0 paket programı kullanılarak değişkenler arası ilişkiler incelenmiştir.Yapılan analizler sonucunda çalışmaya katılan denetçilerin idealizm ve rölativizm olarak iki uç noktayı ifade eden etik pozisyon algılarının idealizm boyutu ile hata/hile algısı arasında anlamlı bir algısal ilişki gözlenemezken. Rölativist grup için negatif yönlü anlamlı bir ilişkinin varlığı tespit edilmiştir. Bu durum hata/hile algısı ile kayırmacılık algısı arasındaki ilişkide de kedini göstermiştir. Rölativist grupta hata/hile algı düzeyi arttıkça nepotizm eğilimi azalmaktadır. Denetçi sorumluluğu açısından yapılan incelemede ise denetçinin denetim nedeni ile ilgili taraflara karşı hissettiği sorumluluk etik pozisyonu idealizme doğru kaydıkça azalmakta, rölativist grupta artmakta iken, nepotizm eğilim ve hata/hile algısından da pozitif etkilenmektedir. Araştırma model açısından nihai bağımlı değişken olan denetçi bağımsızlığı ise, sorumluluk algısından negatif, etik pozisyon ve hile algılarından pozitif etkilenmektedir. Nepotizm algısının denetçilerin bağımsızlık algıları üzerinde doğrudan bir etkisine rastlanmamıştır.