Deneyim odaklı tasarım yaklaşımları ve iç mekân tasarımı ilişkisi üzerine bir değerlendirme

Geçmişte öznenin yaşadığı veya kazandığı bir gerçeklik olarak tanımlanan deneyim kavramı, günümüzde tasarlanan bir olgu hâlini almıştır. Tasarımcılar ve kuramcılar, deneyimin öznenin davranışları, ihtiyaçları ve beklentileri doğrultusunda şekillendiğini göz önünde bulundurarak, deneyim tasarımı üzerine farklı yaklaşımlar getiren çalışmalar geliştirmiştir. Böylelikle "deneyim odaklı tasarım" olarak tanımlanan çok boyutlu bir tasarım alanı ortaya çıkmıştır. Öznenin yerini "kullanıcı" kavramı almıştır. Deneyim odaklı tasarım yaklaşımları ve iç mekân tasarımı ilişkisini ortaya koymayı amaçlayan bu çalışmada, deneyim kavramı iç mekân tasarımı özelinde mekânsal bileşenler doğrultusunda irdelenmektedir. Çalışmanın kuramsal altyapısının oluşturulmasında deneyim odaklı tasarım yaklaşımlarından kullanıcı deneyimi tasarımı (user experience design), kullanıcı arayüzü tasarımı (user interface design), etkileşim tasarımı (interaction design) ve servis tasarımı (service design) disiplinleri çalışma kapsamına alınmıştır. İlgili disiplinler, literatür taraması ve doküman incelemesi yöntemleriyle derinlemesine irdelenerek, deneyim odaklı tasarım yaklaşımlarının boyutları ortaya koyulmuştur. Buradan hareketle, deneyim odaklı tasarım yaklaşımları ve iç mekân tasarımı ilişkisini değerlendirmek, bu yaklaşımların mekân ölçeğinde uygulama biçimlerini anlayabilmek üzere mekânsal analizler gerçekleştirilmiştir. Mekân analizleri, Türkiye'de deneyim odaklı tasarım yaklaşımlarıyla kurgulanmış, merkezine kullanıcıyı alan; •Özel Sezin Okulu, Açık Çatı İç Mekân Tasarımı •Özel Sezin Okulu, Anaokulu ve İlkokul Mekânları Tasarımı •ATÖLYE İstanbul İç Mekân Tasarımı • PTT Levent Şubesi İç Mekân Tasarımı •Turkcell Diyalog Müzesi Fuaye Mekânı Tasarımı örnekleri özelinde gerçekleştirilmiştir. Seçili örnekler, Mekânsal Kullanıcı Deneyimi Modeli'nde (Spatial Experience Model) yer alan, mekânsal kullanıcı deneyiminin tasarım sürecini oluşturan mekânsal kavrama, fiziksel özellikler ve çevresel özellikler parametreleri referans alınarak analiz edilmiştir. Analizler sonucunda ortaya çıkan bulgular, deneyim odaklı tasarım yaklaşımları ve iç mekân tasarım süreci bağlamında yorumlanarak okuyucuya sunulmuştur. Anahtar kelimeler: Deneyim, kullanıcı deneyimi, deneyim odaklı tasarım, mekânsal deneyim, iç mekân tasarımı