Deneysel polikistik over sendromu (PKOS) oluşturulan ratlarda maca kökü (Lepidium meyenii)'nün bazı biyokimyasal ve antioksidan parametreler üzerine etkisi

DENEYSEL POLİKİSTİK OVER SENDROMU (PKOS) OLUŞTURULAN RATLARDA MACA KÖKÜ (LEPİDİUM MEYENİİ)'NÜN BAZI BİYOKİMYASAL VE ANTİOKSİDAN PARAMETRELER ÜZERİNE ETKİSİ Bu çalışmanın amacı, ratlarda deneysel polikistik over sendromu (PKOS) ile oluşturulan oksidatif stres üzerine maca kökünün potansiyel terapötik etkisini değerlendirmektir. Çalışmaya her biri 2,5 aylık otuz beş dişi Sprague Dawley rat dahil edilmiştir. Bu ratlar beş ayrı gruba ayrılmıştır. Birinci gruba herhangi bir tedavi veya müdahale uygulanmamıştır. 2. gruba karboksimetil selüloz (CMC) (%1) uygulanmıştır. 3. gruba 7 gün boyunca gavaj yoluyla 2 g/kg/gün vücut ağırlığı dozunda Maca kökü uygulanmıştır. 4. gruba 21 gün boyunca gavaj yoluyla 1 mg/kg/gün letrozol (PKOS ajanı) %1 CMC'de çözülerek uygulanmıştır. 5. gruba letrozol ve maca kökü birlikte uygulanmıştır. 5. grupta maca kökü uygulamasına letrozol uygulamasının 15. gününde başlanmış ve 7 gün boyunca uygulanmıştır. Çalışmada, kan, ovaryun ve uterus dokularında malondialdehit (MDA), redükte glutatyon (GSH), katalaz (KAT), glutatyon peroksidaz (GSH-Px), glutatyon-S-transferaz (GST) ve süperoksit dismutaz (SOD) gibi antioksidan parametrelerdeki değişiklikler değerlendirilmiştir. Ayrıca, PKOS'ta önemli laboratuvar bulguları olan serum Luteinleştirici Hormon (LH), Folikül Stimülan Hormon (FSH), testosteron, glikoz, insülin ve kolesterol düzeylerindeki değişiklikler otoanalizörde belirlenmiştir. Çalışma sonunda, PKOS grubunda, MDA düzeyleri kan (p<0,001), ovaryum (p≤0,001) ve uterus (p<0,001) dokularında kontrol grubuna kıyasla daha yüksek bulunurken, GSH düzeyleri ve KAT, GSH-Px, GST ve SOD aktiviteleri daha düşük bulunmuştur (p<0,05). PKOS+maca kökü grubu, PKOS grubu ile karşılaştırıldığında tüm dokularda MDA düzeylerinin istatistiksel olarak daha düşük, GSH düzeyleri ile KAT, GSH-Px, GST ve SOD aktivitelerinin daha yüksek olduğu saptanmıştır (p<0,05). Kontrol grubu, maca kökü uygulanan grup ve CMC uygulanan gruplar arasında tüm doku ve parametrelerde istatistiksel bir fark saptanmamıştır. Kontrol grubu ile karşılaştırıldığında, kan dokusunda tüm parametrelerin, ovaryum dokusunda GSH-Px aktivitesi hariç diğer parametrelerin, uterus dokusunda ise GST aktivitesi hariç diğer parametrelerin PKOS+maca grubunda kontrol grubu ortalamalarına yaklaştığı ve istatistiksel olarak bir fark olmadığı gözlenmiştir. Kontrol grubu ile karşılaştırıldığında, PKOS grubunda serum LH, testosteron, glikoz, insülin ve kolesterol düzeylerinin yüksek olduğu, FSH düzeylerinin ise düşük olduğu saptanmıştır (p<0,001). Kontrol grubu ile karşılaştırıldığında, PKOS+maca grubunda serum FSH düzeyleri hariç LH, testosteron, glikoz, insülin ve kolesterol düzeylerinin kontrol grubu ortalamalarına yaklaştığı ve istatistiksel olarak olarak bir fark olmadığı gözlenmiştir. PKOS+maca grubunda ki FSH düzeylerindeki yükselişin istatistiksel olarak önemsiz düzeyde kaldığı gözlenmiştir. PKOS ile ilişkili oksidatif stresin gelişiminde PKOS, oksidanlar ve antioksidanlar arasında bir dengesizliğe katkıda bulunabilirken, maca kökü PKOS'un neden olduğu ciddi yan etkileri hafifletmeye yardımcı olabilir. Anahtar Kelimeler: PKOS, maca kökü, malondialdehit, testosteron, LH, antioksidan