Deneysel pulmoner fibroziste MiR-26b ve MiR-27b ekspresyonları ile quercetin'in fibrozis üzerine etkisinin araştırılması

Amaç: Kronik, ilerleyici bir hastalık olan İdiyopatik Pulmoner Fibrozis (İPF) alveol duvarında yıkım, miyofibroblast hiperplazisi, hücre dışı matriks birikimi ve akciğer interstisyumunun yeniden şekillenmesi ile karakterizedir. Patogenezi tam olarak aydınlatılamamakla birlikte alveoler epitelyal hücre hasarı ve anormal onarım pulmoner fibrozise yol açan ana mekanizmalardır. Günümüzde İPF'de etkinliği kanıtlanmamış, sınırlı sayıda tedavi seçeneği bulunmaktadır. Çeşitli bitkilerde bulunan bir flavonoid olan Quercetin'in güçlü antioksidan özelliği sayesinde serbest radikallerin yol açtığı hücre hasarını önlediği araştırmacılar tarafından kaydedilmiş olup Bleomisin ile indüklenen pulmoner fibrozisi hafiflettiğini bildiren çalışmalar da bulunmaktadır. Son zamanlarda birçok çalışmada miRNA'ların organ gelişiminde, normal fizyolojide ve çeşitli hastalıkların patogenezinde etkili olduğu ve İPF'de de önemli rol oynadığı rapor edilmiştir. Bu çalışmalar sonucu miR-27b fibroblast aktivasyonunu inhibe eden bir anti-fibrotik miRNA olarak belirlenmiş olmakla birlikte benzer fibrozis modellerinin uygulandığı farklı organlarda miR-26b ekspresyonlarının gösterildiği ancak pulmoner fibrozisteki rolünün yeterince bilinmediği görülmüştür. Çalışmamızda Bleomisin'le oluşturulmuş pulmoner fibroziste miR-26b ekspresyonunun ilk kez gösterilerek hastalığın patogenezindeki rolünün ortaya konulması, Quercetin'in tedavi edici etkilerinin ışık ve elektron mikroskobik yöntemlerle incelenerek miR-26b ve miR-27b'nin ekspresyon düzeyleri ile karşılaştırmalı olarak değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Gereç ve Yöntem: Bu çalışmada 48 adet Wistar sıçan rastgele dağıtılarak başlangıçta 4 deney grubu oluşturuldu. 3. ve 4. gruplar uygulanan tedavi ve yaşam süresine göre daha sonra tekrar 2 alt gruba ayrıldı (n=8). 1. grupta (kontrol grubu) deneyin 0. gününde % 10'luk serum fizyolojik (SF) intratrakeal olarak verildi. 8. gününden başlanarak 21 gün süresince SF intraperitoneal (i.p.) olarak uygulandı. 2.grupta (Quercetin kontrol grubu) deneyin 8. gününden başlanarak 21 gün süresince 50 mg/kg dozunda Quercetin i.p. olarak verildi. 3. Grupta (Hasar grubu) deneyin 0. gününde 10 mg/kg dozunda Bleomisin Sülfat intratrakeal tek doz verildi. Bu hayvanlar 2 alt gruba ayrılarak; yarısı 22. günde (Grup 3A) kalan yarısı (Grup 3B) ise 29. günde sakrifiye edildi. 4. grupta (Tedavi grubu) deneyin 0. gününde 10 mg/kg dozunda Bleomisin Sülfat intratrakeal tek doz verildi. Bu hayvanlar 2 alt gruba ayrılarak; yarısına (Grup 4A) 8. günden başlanarak 50 mg/kg dozunda Quercetin 14 gün süresince, diğer yarısına ise (Grup 4B) 8. günden başlanarak 50 mg/kg dozunda 21 gün süresince i.p. olarak verildi. Sakrifikasyon işleminin ardından elde edilen akciğer dokuları ışık ve elektron mikroskobik, immünohistokimyasal ve moleküler biyolojik yöntemler kullanılarak incelendi. Bulgular: Işık ve elektron mikroskobik incelemelerde hasar gruplarında interalveolar septumda yoğun şekilde kollajen birikerek alveolar yapının bozulduğu ve enflamatuvar hücre sayısında belirgin bir artış olduğu gözlenirken, Quercetin tedavisiyle fibrotik cevabın azaldığı ve alveolar yapıda iyileşme olduğu tespit edildi. İmmünohistokimyasal olarak α-SMA ekspresyonları hasar gruplarında yüksek seviyede iken tedavi gruplarında hasar gruplarına kıyasla daha düşük seviyede olduğu, E-Kaderin ekspresyonlarının ise hasar gruplarında azaldığı, tedavi gruplarında ise hasar gruplarına göre daha güçlü immünreaktivite gösterdiği görüldü. MiR-26b ve miR-27b ekspresyonlarının hasar gruplarında kontrol gruplarına göre düşük seviyede olduğu, tedavi gruplarında ise hasar gruplarından daha yüksek seviyede olduğu ve kontrol gruplarının seviyelerine yaklaştığı bulundu. Sonuç: Elde edilen bulgular değerlendirildiğinde, Bleomisin'le oluşturulan İdiyopatik Pulmoner Fibrozis modelinde Quercetin'in fibroziste azalan miR-26b ve miR-27b ekspresyon seviyelerini artırması ve gelişen histopatolojik değişiklikler üzerinde tedavi edici etkilerinin olması nedeniyle yeni bir tedavi ajanı olarak değerlendirilebileceği kanısına varıldı.