Deneysel safra kanal ligasyonuna bağlı oluşan karaciger fibrozisine; n-asetil sistein, askorbik asit ve sirolimus un etkilerinin ışık, elektronmikroskopik, immünohistokimyasal.ve.biyokimyasal olarak incelenmesi.

Deneysel olarak safra kanalı ligasyonu karaciğer fibrozisi oluşturmak için kullanılmaktadır. Pek çok çalışmada uzamış safra kanal tıkanıklıklarının karaciğer dokusunda fibrotik ve sirotik değişikliklere neden olduğu gösterilmektedir. Bu çalışmadaki amacımız, safra kanal ligasyonuna bağlı oluşan karaciger fibrozisine; n-asetil sistein (NAC), askorbik asit(C vitamini) ve sirolimus (rapamisin) un etkilerinin incelenmesidir. Çalışmada toplam 36 adet Wistar-Albino cinsi erişkin erkek sıçan kullanıldı. Kontrol grubu, safra kanalı ligasyonu ve dört tedavi grubu (NAC, C vitamini, NAC + C vitamini, rapamisin) olmak üzere toplam 6 grup oluşturuldu. Ligasyon sonrası 21 gün sonunda sakrifiye edilen sıçan karaciğer dokuları ve kan örnekleri alındı. Işık mikroskopik incelemeler için hematoksilen-eozin, Masson-trikrom, PAS boyamaları, ß katenin, Ki-67, ?-SMA, desmin immün boyaları yapıldı. Apoptozis TUNEL yöntemi ile değerlendirildi. Tüm grupların karaciğer dokuları ince yapı düzeyinde incelendi. Kontrol grubu hariç tüm gruplarda karaciğer enzimleri ve bilirubin değerleri artmış olarak tespit edildi. Ligasyon grubunda; portal alanlarda safra kanalı proliferasyonu, inflamatuar hücre artışı, bağ dokusu artışı, lobüllerin sınırlarında bozulma, hepatositlerde mitotik figürler görüldü. NAC tedavisinin, proliferasyonu ligasyon grubuna göre arttırdığı saptandı. Rapamisin grubunda safra kanalı proliferasyonu, fibrozis ve nekroz alanları daha az tespit edildi. Diğer tedavi grupları ligasyon grubuna benzemekteydi. ?-SMA immün boyaması, ligasyon grubunda fibrotik alanlardaki hücrelerde artmış olarak izlendi. Rapamisin grubunda, ?-SMA boyanmasının şiddeti ve yaygınlığı azalmış olarak gözlenirken, diğer tedavi grupları ligasyon grubuna benzemekteydi. Desmin immün boyanması, ligasyon ve tedavi gruplarında benzemekteydi. Boyanma genellikle nekroz alanlarının çevresindeki hücrelerde ve prolifere olmuş safra kanalları çevresinde tespit edildi. ß katenin boyanması açısından gruplar arasında belirgin bir fark tespit edilememiştir. Mitotik aktivasyonu gösteren Ki-67 immün boyanması, ligasyon grubunda safra kanalları epitelinde ve hepatositlerde artmış olarak gözlenirken; rapamisin ve NAC + C vitamini uygulanan gruplarda azalmış olduğu tespit edildi. TUNEL (+) hücreler; ligasyon ve tedavi gruplarında hepatositlerin bulunduğu karaciğer parankiminde yoğun olarak görülmekle beraber, safra kanalı proliferasyonu olan alanlarda gözlenmemiştir. Safra kanalındaki TUNEL (+) hücreler sadece rapamisin ile tedavi edilen grupta izlenmiştir.Sonuç olarak, ligasyon oluşturulup tedavi uygulanan gruplardan rapamisin verilen sıçan karaciğer dokularında; safra kanal proliferasyonu, fibrotik ve nekrotik değişikliklerin azaldığı görülmüştür. Doku düzeyindeki bu iyileşmeler biyokimyasal değerlerle paralellik göstermektedir.Anahtar kelimeler: Safra kanal ligasyon, Karaciğer fibrozisi, NAC, C vitamini, rapamisin, apoptozis