Deneysel tavşan modelinde intravitreal metotreksat enjeksiyonunun farmokinetiği ve olası retina harabiyetinin değerlendirilmesi

ÖZET Deneysel Tavşan Modelinde İntravitreal Metotreksat Enjeksiyonunun Farmakokinetiğinin ve Olası Retina Toksisitesinin Belirlenmesi İntravitreal metotreksat enjeksiyonunun farmakokinetiği ile erken ve uzun dönemde retinada oluşturabileceği histopatolojik değişikliklerin araştırılması planlandı. Çalışmanın birinci bölümünde; 25 beyaz Yeni Zelanda tavşanının 21 'ine intravitreal 800 ug/0.1 mi metotreksat enjeksiyonu yapıldı. Enjeksiyon sonrası 30 dakika ile 72 saat arasında, farklı yedi zaman diliminde vitreusdaki ilaç konsantrasyonları floresan polarizasyon immünassay ile belirlendi. İkinci bölümde ise intravitreal metotreksatın birinci, ikinci ve üçüncü günlerde retina üzerindeki erken dönem yan etkileri ile 2 tavşanda yedişer gün arayla dört kez intravitreal metotreksat enjeksiyonu yapıldıktan 30 gün sonra retinadaki histopatolojik değişiklikler ışık ve elektron mikroskobi ile incelendi. Kontrol grubu olarak iki tavşan kullanıldı. İntravitreal 800ug enjeksiyonu takiben metotreksatın tavşan gözünde dağılım hacminin 1,33 mi olduğu belirlendi. İlacın vitreusdaki konsantrasyonlarımn; ilaç düzeyi= 1426,73 e -°>1,82 matematiksel bağlantısıyla tamamen uyumlu olarak azaldığı, 81 saat vitreusda etkin düzeyim koruduğu ve yanlanma ömrünün 5,9 saat olduğu bulundu. İkinci bölümde ise erken dönemde retinal hücrelerde yer yer ödem ve vakuolizasyon ile bazı mitokondrionlarda iç membran kayıpları izlendi. Uzun dönem etkisi olarak ışık mikroskobik incelemede; fotoreseptör hücreler, iç nüklear ve gangliyonik hücre tabakalarında ödem ile gangliyonik tabakada yer yer hücre kaybım düşündüren hücresel düzensizlik, ultrastrüktürel incelemede ise; hücrelerde yer yer vakuol oluşumu, dış nüklear tabakada az sayıda hücre çelrirdeğinin dejenere olduğu, fotoreseptör hücre uzantılarında miyelin figürler ve sinir lifi tabakasında membranöz yapıların yer aldığı görüldü. Sonuç olarak; 800ug intravitreal metotreksat enjeksiyonunu takiben ilacın vitreus konsantrasyonlarımn saatlere göre hesaplanabileceği, enjeksiyonu takiben erken dönemde retinada belirgin histopatolojik değişiklik oluşmazken tekrarlayan intravitreal metotreksat enjeksiyonlarının ise retinada minimal hücresel hasara yol açtığı tesbit edildi. Anahtar Sözcükler: Elektron mikroskobi, İntravitreal, metotreksat, farmakokinetik. VII