Düşmanın tasviri: 1912-1913 Balkan Savaşlarında Osmanlı propaganda kitapları

Osmanlılar, Balkan Savaşı neticesinde Rumeli'nin kaybedilmesi ve yüzbinlerce göçmenin Anadolu'ya sığınmalarını bir hezimet ve felaket olarak telakki etmişlerdir. Bu yenilgiyi telafi edebilmek ve savaşacak yeni gönüllülerin toplanması amacıyla birçok toplantı ve miting tertip edilmesinin yanı sıra toplumu etkileyecek tarzda yayımlar da yapılmıştır. Bu tezi hazırlamaktaki maksadım, Balkan Savaşı sırasında yazılmış ve yayımlanmış, özellikle "propaganda" mahiyeti taşıyan kitapların bir değerlendirmesini gerçekleştirmektir. Zira savaş sırasında ve savaşın hemen ertesinde farklı kategorilerde tasnif edebileceğimiz birçok kitap neşredilmiştir. Bu kategoriler arasında tezimde üzerinde durduğum konu, savaşta Osmanlı Devleti'nin karşısında yer alan Balkan devletlerinin –özellikle Bulgaristan ordusunun- yaptıkları "vahşet" ve "mezalim"leri tasvir eden ve benim "propaganda" kitapları olarak nitelendirdiğim kitapların bir incelemesini yapmak olmuştur. Söz konusu bu üç kitaptan ilki 1912 senesinde yayımlanmış olan Âlâm-i İslâm: Bulgar Vahşetleri; ikincisi 1913'te yayımlanan Âlâm-i İslam: Rumeli Mezalimi ve Bulgar Vahşetleri ve sonuncusu ise Ahmed Cevad Emre'nin yayıma hazırladığı yine 1913 yayımlanan Kırmızı Siyah Kitâb, 1328 Fecâyii'dir. Bu kitaplar, özellikle Müslüman Osmanlı kamuoyunu etkileyebilmek maksadıyla "intikam" fikrini vurgulamışlardır. Kitaplarda sıklıkla kullanılan fotoğraflar ve çizimler, okuma-yazma bilmeyenlere dahi ulaşabilmeyi mümkün kılmıştır. Bu fotoğraf ve çizimlerde yer alan ortak temalar ise camileri yakıp yıkan Bulgar ve Yunan, kadın ve çocuklara saldıran Sırp ve Karadağlı imgesidir. Tezin konusu olan bu kitapların yalnızca savaş sırasında ve hemen sonrasında sadece bir defaya mahsus olarak basılmış olmaları, "propaganda" amacıyla hazırlanmış ve kullanılmış olmaları düşüncesini de destekler mahiyettedir.