Deprem zararlarının azaltılmasında fiziksel planlamanın rolü-Adapazarı örneği

Yerkabuğu içerisindeki kırılmalar nedeniyle ani olarak ortaya çıkan enerjinin dalgalarhalinde yayılarak geçtikleri ortamları ve yer yüzeyini sarsma olayına `deprem`denilmektedir. Yeryüzünde oluşan depremlerin, yanardağların ve tektonik olaylarınkaynağının yer içi kuvvetleriyle ilgili olduğu bilinmektedir. Depremlerde enerjininboşaldığı yer içindeki noktanın yer yüzüne olan uzaklığı ve yayınım özellikleri gibidoğa kökenli faktörlerin dışında, yoksulluk az gelişmişlik, nüfus yoğunluğu,yapılaşmaya elverişli olmayan zeminlerin yerleşmeye açılması, plansız, denetimsiz vekaçak yapılaşmanın teşvik edilmesi vb. insan kökenli faktörler de deprem zararlarınınbüyüklüğünü etkilemektedir. Türkiye dünyanın iki büyük deprem kuşağından biriolan Alp-Himalaya Deprem Kuşağı'nda yer almaktadır. Ülkemizde yıkıcı depremlereyol açabilecek çok sayıda diri (aktif) fay vardır. Topraklarımızın %96'sı ilk dörtderecedeki deprem bölgeleri içinde yer almakta ve toplam nüfusumuzun %98'si bubölgelerde yaşamaktadır. Deprem tehlikesi ile bu derece içi içe olan ülkemizde, depremzararlarının azaltılmasında ilk ve en önemli adımın, yerleşimlerin fiziksel planlamasısırasında atılabileceği göz ardı edilmektedir. Çalışma kapsamında; deprem olgusu veTürkiye'nin depremselliği gibi teorik bilgilerin yanında, deprem ve planlama ilişkisikurgulanarak, kentlerde deprem öncesi ve sonrası olası afet zararlarının azaltılmasıamaçlı, fiziksel planlama yöntemleri üzerinde durulmuştur. Bu yöntemler Adapazarıyerleşmesine yönelik çalışmalar ile uygulamaya yansıtılmıştırBilim Kodu :Anahtar Kelimeler : Deprem, fiziki planlama, AdapazarıSayfa Adedi : 145Tez Yöneticisi : Yrd. Doç. Dr. Ayşe TEKEL, Prof. Dr. Süleyman PAMPAL