Depresyon hastalarında agresyon ve aleksitimi ilişkisi

Amaç: Bu çalışmanın amacı, majör depresif bozukluk (MDB) tanısı almış bireylerde agresyon ve aleksitimi arasındaki ilişkiyi incelemektir. Gereç ve Yöntem: Bu araştırmaya, Çukurova Üniversitesi Tıp Fakültesi Psikiyatri Polikliniği'ne 2024-2025 yılı içinde başvuran, majör depresif bozukluk tanısı almış 105 hasta ile yaş, cinsiyet ve eğitim düzeyi açısından eşleştirilmiş 105 sağlıklı kontrol birey olmak üzere toplam 210 kişi dahil edilmiştir. Katılımcılar Beck Depresyon Envanteri (BDE), Hamilton Depresyon Derecelendirme Ölçeği (HAM-D), Toronto Aleksitimi Ölçeği (TAÖ) ve Buss–Perry Agresyon Ölçeği (BPAÖ) ile değerlendirilmiştir. Bulgular: Depresyon grubunda Toronto Aleksitimi Ölçeği (TAÖ) ve Buss–Perry Agresyon Ölçeği (BPAÖ) toplam puanları kontrol grubuna göre anlamlı biçimde daha yüksektir (p<0,001). GLM (General Linear Model) analizinde TAÖ toplam puanının saldırganlığın tüm alt boyutları üzerinde anlamlı etkisi saptanmıştır: fiziksel saldırganlık (F=46,94; p<0,001; η²=0,186), sözel saldırganlık (F=5,21; p=0,023; η²=0,025), öfke (F=34,83; p<0,001; η²=0,145) ve düşmanlık (F=29,68; p<0,001; η²=0,126). Tanı faktörü açısından en belirgin fark öfke düzeyinde görülmüştür (F=38,01; p<0,001; η²=0,156). Korelasyon analizinde, duyguları tanıma ve ifade etme zorluğu alt boyutları öfke, düşmanlık ve toplam saldırganlıkla pozitif ilişkilidir (r=0,39–0,51; p<0,001). Regresyon analizinde TAÖ duyguları tanıma zorluğu fiziksel saldırganlığı artırırken (β=0,50; p<0,001), depresyon puanları azaltmıştır (β=–0,24; p=0,007). Aracılık analizinde aleksitiminin depresyon ve agresyon arasındaki ilişkide anlamlı bir aracılık rolü bulunmamıştır (p>0,05). Sonuç: Majör depresyon hastalarında aleksitimi ve saldırganlık düzeyleri anlamlı biçimde yüksektir. Aleksitimi özellikle duyguları tanıma zorluğu boyutunda, öfke ve saldırganlığın güçlü bir yordayıcısıdır. Depresyonun saldırganlık üzerindeki etkisi doğrudan değil, duygusal farkındalık eksiklikleri aracılığıyla dolaylı olarak gerçekleşmektedir. Bu bulgular, depresyon tedavisinde duygusal farkındalık ve öfke yönetimi odaklı yaklaşımların önemini vurgulamaktadır. Anahtar Kelimeler: Majör depresif bozukluk, aleksitimi, agresyon, öfke, depresyon