Derleme sözlüğü'ne göre görevli kelimeler

Dil, insanlar arasında iletişimi sağlayan, bir milletin kültürünün temellerini oluşturan en önemli unsurdur. Dil, konuşma dili ve yazı dilinden oluşur. Resmî dil, bir ağza dayanırken konuşma dilinde birçok ağız mevcuttur. Yazı dilinde gramer önemli bir yer tutmaktadır. Türk dili ile ilgili yapılan gramer çalışmalarının içinde, görevli kelimelerle ilgili yapılan çalışmaların sayısı azdır. Sayının az olması Derleme Sözlüğü'ndeki görevli kelimelerin araştırılmasını sağlamıştır. Çalışmada, Derleme Sözlüğü'nde görevli kelimelerin tamamı tespit edilmiş, tespit edilen kelimelerin sözlükteki transkripti dikkate alınarak aynen aktarılmıştır. Çalışmanın teorik bölümünde, ağız tanımları verilmiş, Anadolu ağızları ile ilgili yapılan çalışmalar listelenmiş, bu çalışmalarda bulunan Anadolu ağızları sınıflandırmaları verilmiştir. Daha sonra görevli kelimeler hakkında teorik bilgilere kısaca değinilmiştir. Çalışmanın bulgular kısmında ise Derleme Sözlüğü'nde tespit edilen görevli kelimelerin ses unsurları tespit edilmiştir. Bu kelimelerde, yazı dilinde olmayıp konuşma dilinde yaşayan uzun ünlülerin olduğu kelimeler, ünlü değişimleri, ünlü düşmeleri, ünsüz değişimleri, görevli kelimelerdeki harf değişiklikleri, konuşma dilinde görevli kelime olarak kullanılan fakat yazı dilinde kullanılmayan görevli kelimeler, tespit edilmiş ve listelenmiştir. Ayrıca bu kelimelerin sayısal verileri de eklenmiştir. Anadolu ağızlarında kullanılan dört binden fazla görevli kelime çalışmanın sonuna sözlük olarak eklenmiştir. Aynı kelimenin birden çok anlamda kullanıldığı bölümlerde Romen rakamları ile numara verilmiştir. Oluşturulan sözlük, çalışmanın sonuna ek olarak dâhil edilmiştir. Çalışmanın sonunda yazı dilinde kullanılmayan fakat ağızlarda yaşayan pek çok bağlaç, edat, ünlem tespit edilmiştir. Yapılan bu çalışma, Türkçenin ne kadar zengin ve köklü bir dil olduğunu bir kez daha gözler önüne sermiştir.